Monday, October 31, 2016

රැජින මැරීම

බටහිර සංස්කෘතියේ ස්වාමිත්වය හිමි වෙන්නේ ඉංග්‍රීසීන්ටයි. ඇමඑක් ජනපදය යුද ශක්තියෙන් හා ආර්ථික ශක්තියෙන් කෙතරම් අනූන වුනත් බටහිර සංස්කෘතිය මෙහෙයවන්නේ ඉංග්‍රීසීන් විසින්. ඉංග්‍රීසීන් අකමැති දෙයක් බටහිර සංස්කෘතියේ අරටුවක් ලෙස සම්මත වෙන්නේ නෑ. ඒ නිසා බටහිර සංස්කෘතිය අනුකරණය කරන අපේ වැනි සමාජ සංස්කෘතික ප්‍රමිතිය ලබා ගන්නේ ඉංග්‍රීසීන්ගෙන් මිසක් වෙන කවුරුන්ගෙන් වත් නෙවෙයි.
 
ඉංග්‍රීසීන්ට මේ අධිපතිබව පවත්වාගෙන යන්ඩ හැකිවෙලා තියෙන මූලික හේතු තමයි ඉංග්‍රීසි බාසාව ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත කර තිබීමත් ඒ වගේම ඉංග්‍රීසි බාසාවේ අයිතිකාරයා ඉංග්‍රීසීන් වීමත්. එතරම් යුධ ශක්තියක්වත් ආර්ථික ශක්තියක්වත් නැති ජනගහනයෙනුත් අඩු භූමියෙනුත් කුඩා රාජ්‍යයකට ලොව පුරා මේ සා බලපෑමක් කරන්ඩ හැකිවෙලා තියෙන්ඩ වෙන වැදගත් හේතුවක් තියෙනවද? වෙන කිසිම අධිරාජ්‍යවාදී ජාතියකටත් වඩා ඉංග්‍රීසීන්ට හැකිවුනා ඔවුන්ගේ බාසාව ලෝකයේ ව්‍යාප්ත කරගන්ඩ. මං හිතන්නේ ඔවුන් දැන ගෙන ඉන්ඩ ඇති බාසාවේ අධිපති බව රැක ගත්තොත් දැනුම් ආධිපත්‍යයත් සංස්කෘතික ආධිපත්‍යයත් දේශපාලන ආධිපත්‍යයත් ඒ ඔස්සේ ගලාගෙන එන බව. අද බටහිර දැනුමේ වැදගත් දේ ප්‍රකාශ වෙන්නේ ඉංග්‍රීසි බාසාවෙන්. ඉංග්‍රීසියෙන් ප්‍රකාශ නොවෙන දැනුමකට පිලිගැනීමක් ලැබෙන්නේ නැහැ.

ඉංග්‍රීසි බාසාවේ අයිතිකාරයාත් ඉංග්‍රීසින්මයි. ඒ කියන්නේ ඒ බාසාවේ කෙරෙන නිර්මාණ වල සහ එහි භාවිතයේ ප්‍රමිතිය නිර්ණය කරන්නේ ඉංග්‍රීසීන් විසින්. ඇමඑක් ජනපදයේත් තවත් රාජ්‍යවලත් රාජ්‍ය බාසාව ඉංග්‍රීසි වුනාට ඉංග්‍රීසි බාසාවේ ඉංග්‍රීසීන්ට ඇති හිමිකම වෙනත් රාජ්‍යයන්ට නෑ. ඉංග්‍රීසි බාසාව මැරුනොත් නැතිවෙන්නෙ ඉංග්‍රීසි ආධිපත්‍යය. ඉංග්‍රීසි බාසාව මැරීම රැජින මැරීමක් වෙන්නෙ ඒ අර්ථයෙනුයි.
මේ බව දන්න ඉංග්‍රීසින් තමන්ගේ පැවැත්ම සඳහා ඉතාම සූක්‍ෂම විදිහට ඉංග්‍රීසි බාසාවේ අධිපතිබව රැක ගන්ඩ කටයුතු කරමින් ඉන්නවා. නමුත් ඉංග්‍රීසි බාසාවට අධිපති බවක් අත් වෙන්ඩ ඒ බාසාවේ කිසියම් විශේෂත්වයක් නැහැ. ඒක උපක්‍රමශීලීව ආරෝපනය කරගත් එකක්. හරියට ඇමඑක් ජනපදයේ ඩොලරය ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය ගනුදෙනු සඳහා යොදා ගන්නවා වගේ වැඩක්. යම්කිසි විදිහකින් ඒ සඳහා වීනයේ රෙන්මින්බි ආදේශ වුනොත් ඇමඑක් ජනපදයේ ආර්ථිකයට එය කෙතරම් පහරක් වේවිද? බාසාවක භාවිතයක් එතරම් පහසුවෙන් වෙනස් කරන්ඩ බැහැ. නමුත් එහෙම වෙනස් වුනොත් ඉංග්‍රීසින්ගේ රැජින මැරෙනවා.

රැජින මැරීම සඳහා ලොකු උත්සාහයක් ගන්නෙ ඇමඑක් ජනපදයේ කළු ජාතිකයො. වක්‍රාකාරයෙන් ඇමඑක් ජනපදයේ සුද්දන් හරහා තමන්වෙත එල්ල කෙරෙන ආධිපත්‍යයේ සැබෑ ස්වාමියා ඉංග්‍රීසීන් බව ඔවුන්ට දැනෙනවාද දන්නේ නැහැ. ඇමඑක් ජනපදයේ කළු ජාතිකයො හිතා මතාම රැජින මරනවා. ඔවුන් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියේ ඉඳගෙන නිරන්තරයෙන් ඉංග්‍රීසි බාසාවට අළුත් වචන එක් කරනවා. ඒවා පාදඩ වචන ලෙස සැලකුනත් පොදු ඇමඑක් ජනපදික සමාජය තුල යම් තරමකට ඒ වචන, වැකි, පැලපදියම් වෙනවා. ඒ සමහරවිට පොදුවේ ඇමඑක ජනපදික සමාජය ඉංග්‍රීසී සංස්කෘතියට දක්වන ප්‍රතිරෝධය නිසා වෙන්ඩත් ඇති. කළු ජාතිකයො කථා කරන ඉංග්‍රීසි එබොනික්ස් කියලත් ඔවුන් විසින්ම හඳුනාගන්නවා (එබොනි - කළු). එබොනික්ස් නම් ඇමඑක් ජනපදයේ සුද්දන් පිළිගන්නේ නැහැ. ඉංග්‍රීසීන් නම් කොහොමටත් කළු ජාතිකයින්ගේ බාසා ආක්‍රමණයට ඉඩ දෙන්නේ නැහැ. රැජින මැරුනොත් ඔක්කොම ඉවරයි.

ඉංග්‍රීසීන් තමන්ගේ බාසා අධිපතිකම රැකගන්නඩ කරන්නේ ඉංග්‍රීසී බාසාව තමන්ට ඕනෙ ආකාරයට හසුරවන අයට වරප්‍රසාද දීල ප්‍රවර්ධනය කරන එක. එංගලන්තයේ පදිංචි ධනවත් ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාරිකයෙකුට අනුව ඔහුට ඒ රටේදි දියුනු වෙන්ඩ පුළුවන් වුනේ ඔහුට සුද්දන්ටත් වඩා හොඳින් ඉංග්‍රීසි කථා කරන්ඩ පුළුවන්වුන නිසයි. ඇත්ත වෙන්ඩ ඕනෙ. නමුත් ඇමඑක් ජනපදයේ කෙනෙකුට ඒ හැකියාව තිබුන පලියට දියුණු වෙන්ඩ බැහැ. මොකද ඉංග්‍රීසි බාසාව රැක ගැනීමට ඉංග්‍රීසීන්ට තියෙන උවමණාව ඇමඑක් ජනපදයට නැහැ. නමුත් ඉංග්‍රීසි බාසාව ගැන ඇමඑක් ජනපදයට නැති ඇම්මක් ලංකාවේ අපට තියෙනවා. ඒ අපේ දීන අනුකාරකත්වය නිසා. අපට ඉංග්‍රීසියෙන් ලියන්ඩ කියවන්ඩ අදහස් හුවමාරු කරගන්ඩ දැන ගත්තට මදි. අපට ඕනෙ සුද්දටත් වඩා හොඳින් ඒක කරන්ඩ. කලකට ඉහතදී අපේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයො රූපවාහිනියෙන් කැඩිච්ච ඉංග්‍රීසියෙන් පැකිලීමක් නැතිව කථා කරනකොට මට හිතුනෙ දැන් මේ ප්‍රවණතාව වෙනස් වේගෙන යනවා කියල. නමුත් ඒක එහෙම වෙලා නෑ. වෙලා තියෙන්නෙ බොහෝ දෙනාට ඉංග්‍රීසි බාසාව හසුරුවන්ඩ පුළුවන් වෙනකොට හැකියාවේ නිර්ණායකයන් තවත් ඉහලට ගිය එක. දැන් නිකං ඉංග්‍රීසි කථා කරල බැහැ සුද්දො වගේ කථා කරන්ඩ ඕනෙ. අද අපේ විශ්ව විද්‍යාලවල අනිත් සියලු විශයන් උගන්වන එක නවත්වලා එලකියුශන් පංතියක් කලොත් බොහෝ දෙනෙක් සතුටු වේවි. 

ඉංග්‍රීසීන් ඉංග්‍රීසි බාසාවේ අධිපතිකම රැකගන්නඩ උත්සාහ කරන්නේ ඒ හරහා ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික ස්වාමිත්වය රැකෙන නිසයි. අපිට කාගෙවත් බාසාවක් මරන්ඩ ඕනෙ කමක් නැහැ. අපිට ඕනෙ අපේ බාසාව රැක ගන්ඩ. සිංහල බාසාව මලොත් සිංහල ජාතියත් මැරිලා යාවි. සිංහල බාසාව රැක ගැනීම ගැන උපදෙස් දෙන්ඩ මට තියෙන්නේ අවම සුදුසු කමක් නමුත් රජයේ විශය නිර්දේශයට අනුච සිංහල දරුවන්ට දෙමළ බාසාව ඉගෙන ගැනීම අනිවාර්ය කිරීම සිංහල බාසාව රැක ගැනීම සඳහා දායක වෙන්නේ නැහැ. අපි සිංහල බාසාව උගන්වන විදිහකුත් හදා ගන්ඩ ඕනෙ. මහප්‍රාණෙන් කථා කරන්ඩ අකමැති ජාතියකට මහප්‍රාණෙන් සිංහල කියල දෙන්ඩ යෑම දඬුවමක් වෙන්ඩ පුළුවන්.

Saturday, October 29, 2016

බටහිර සංස්කෘතියේ ස්වාමියා කවුද?

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය බටහිර සංස්කෘතිය ලෝකයට ගෙනයන ඒජන්තයා කිව්වොත් වරදක් නැහැ. හොලිවුඩ් චිත්‍රපටි, සංගීතය, තාක්‍ෂණික මෙවලම් සහ ඒවට හරියන මෘදුකාංග හරහා බටහිර සංස්කෘතිය ලෝකය පුරා ප්‍රචලිත කරන්ඩ මූලිකත්වය ගන්නේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය. ඔවුන් තමන් සතු යුධමය ශක්තියත් ආර්ථික ශක්තියත් ඒ සඳහා යොදා ගන්නවා. ඔවුන්ට මේ ආකාරයට ලෝකය මත ඇතිකල හැකි බලපෑම දිහා බැලුවහම බටහිර සංස්කෘතියේ ස්වාමියත් ඇම. එක්. ජනපදය වෙන්ඩ ඕනෙ නේද කියල හිතෙනවා. ස්ටීව් ජොබ්ස්, සකර්බර්ග් සහ බිල් ගේට්ස් යන තිදෙනා පමණක් ඇති කරන සංස්කෘතික බලපෑම සුළු පටුද? නමුත් ඇත්තටම බටහිර සංස්කෘතියේ ස්වාමියා ඇමඑක් ජනපදයද?

ඇමඑක් ජනපදයේ රූපවාහිනී සේවාවක් තියෙනවා පීබීඑස් කියල. ඒක රජයේ ආධාර ලබන, අඩු වැඩි වශයෙන් ගත්තොත් ලාභ උපයන්නේ නැති ආයතනයක්. ඒකෙන් බෙදා හරින වැඩසටහන් බොහොමයක් ප්‍රවෘත්ති හෝ අධ්‍යාපනික වැඩසටහන්. ඒ අතර ටෙලි වෘත්තාන්තත් තියෙනවා. මේවා ඇමඑක් ජනපදික සමාජය විසින් පොදුවේ ප්‍රබුද්ධයි කියල සලකන ඒවා. නමුත් වැදගත් දේ තමයි මේ ප්‍රබුද්ධයි කියන ටෙලි වෘත්තාන්ත හොලිවුඩයේ නිර්මාණය වෙන ඒව නෙවෙයි. ඒව ආනයනය කරන්නේ එංගලන්තයෙන්. එංගලන්තයට වඩා දියුණු (අඩුතරමින් තාක්‍ෂණික අතින්) චිත්‍රපට කර්මාන්තයක් ඇමඑක් ජනපදයට තිබුනත් ඔවුන් ප්‍රබුද්ධ කෘති ගෙන්න ගන්නෙ එංගලන්තයෙන්. මේ ගැන ඇමඑක් ජනපදයේ කවුරුවත් මැසිවිලි නගන්නෙත් නැහැ. ඇමඑක් ජනපදය තමන්ගේ සංස්කෘතික ස්වාමියා එංගලන්තය බව පිළිගන්නවා කියල මේකෙන් කෙලින්ම ඔප්පු වුනේ නැතත් පීබීඑස් ආයතනයේ ප්‍රතිපත්ති වලට හේතුව ඔවුන් හිත යටින් දරන එවැනි ආකල්පයක් වෙන්ඩ පුළුවන්.

ඉංග්‍රීසීන්ගෙන් නිදහස ලබපු පළමුවෙනි කොලනිය ඇමඑක් ජනපදයයි. මේ නිසා හෝ වෙන හේතුවක් නිසා හෝ ඇමඑක් ජනපදිකයන් මුල සිටම ඒංගලන්තයේ ආධිපත්‍යයෙන් ගැලවෙන්ඩ කටයුතු කලා. මේ සඳහා ඇමඑක් ජනපදිකයින් හිතාමතා කරන එක දෙයක් තමයි ඉංග්‍රීසීන් ලොකුවට ගන්න දේවල් මායිම් නොකර සිටීම. උදාහරණයක් වශයෙන් ගත්තොත් ඉංග්‍රීසීන් තමන්ගේ රජාට (දැන් නම් රැජිනට) දක්වන ගරු බුහුමන් ඇමඑක් ජනපදිකයින් එතරම් ගණන් ගන්නේ නැහැ. කලකට ඉහතදී ඔබාමා ඉංග්‍රීසි රැජින හමුවුනු අවස්ථාවේ ඇගේ පිටට තට්ටු කරලා යමක් කිව්වලු. සාමාන්‍යයෙන් ඉංග්‍රීසින් එහෙම කරන්නේ නැහැ. නමුත් ඇමඑක් ජනපදිකයෝ ඔබාමාට ඒ ගැන දොස් කියන්ඩ ගියේ නැහැ. ඔබාමා වගේම බොහෝ ඇමඑක් ජනපදිකයෝ ඉංග්‍රීසීන් ලොකුවට ගන්න දේවල් එතරම් ගනන් ගන්නේ නැහැ. ඉංග්‍රීසීන් ඒ ඒ වයින් වර්ග බොන්ඩ ඒ ඒ වීදුරු පාවිච්චි කරනකොට ඇමඑක් ජනපදිකයෝ හිතුනොත් ප්ලාස්ටික් කෝප්ප වලත් වයින් බොනවා. ඉංග්‍රීසීන් ටයි කෝට් ඇඳගෙන යන්ඩ ඕනෙ කියල හිතන තැනකට ඇමඑක් ජනපදිකයෝ හිතුනොත් ටී ශර්ට් ඇඳගෙන කොට කලිසම් ඇඳගෙන යනවා. නමුත් වැදගත් ඒ බව නෙවෙයි. 

වැදගත් ප්‍රශ්ණෙ ඇමඑක් ජනපදිකයින්ට ඔවුන්ගේ යම් සංස්කෘතික ලක්‍ෂණයක් ඉංග්‍රීසීන් ලවා ප්‍රබුද්ධ ලෙස සලකව ගන්ඩ පුළුවන්ද?

ඉංග්‍රීසීන් හොලිවුඩ් චිත්‍රපටි වලට ආකර්ශණය වෙනව ඇති නමුත් ඔවුන් ඇමඑක් ජනපදිකයින් අනුකරණය කරමින් ටයි කෝට් අඳින තැනට කොට කලිසම් ටී ශර්ට් ඇඳං යන්නේ නෑ. ඉංග්‍රීසීන් හොලිවුඩ් චිත්‍රපට ඔවුන්ගේ සම්භාව්‍යය කෘතිවලට ඉහලින් තියාගන්නෙත් නැහැ. එහෙම නම් සංස්කෘතික ස්වාමියා වෙන්නෙ කව්ද?

නමුත් බටහිර සංස්කෘතියේ ස්වාමියා කව්ද කියන එක ඔප්පුවෙන්නේ ඉංග්‍රීසින් සහ ඇමඑක් ජනපදිකයින් අතර කෙරෙන සංසන්ඳනයකින් පමණක් නෙවෙයි ඉංග්‍රීසිනුත් ඇමඑක් ජනපදිකයොත් නොවෙන බටහිර සංස්කෘතියේ හෝ වෙන්ඩ-බටහිර සංස්කෘතියේ ඉන්න අනිත් රටවල් ආදර්ශයට ගන්නේ කව්ද කියන එකෙනුයි. කොටින්ම බටහිර සංස්කෘතිය පස්සෙන් බඩ ගාමින් යන ලංකාවේ අපි සංස්කෘතික ස්වාමියා හැටියට සලකන්නේ ඇමඑක් ජනපදයද එංගලන්තයද? අපි වැඩියෙන් බය පක්‍ෂපාතකමක් දක්වන්නේ ටයි කෝට් අන්ඳන එංගලන්තයටද කොට කලිසම් ටී ශර්ට් අන්ඳන ඇමඑක් ජනපදයටද? 

අපි ටයි කෝට් අඳින තැනකට කොට කලිසම් ටී ශර්ට් අඳින්ඩ බය වෙන්නේ ඇයි? අපි ඉංග්‍රීසීන්ට වැඩියෙන් බය හිංද නේද? ඒ කියන්නේ අපේත් ඇමඑක් ජනපදයේත් සංස්කෘතික ස්වාමියා ඉංග්‍රීසින් කියල නේද?