Tuesday, September 30, 2014

අපිට හඳට යන්න බැරිද?

මංගලයාන් නමින් හැඳින්වුනු අභ්‍යවකාශ යානයක් අඟහරු ලොවේ කක්‍ෂය වෙත යැවීමට පසුගිය දිනක ඉංදියානු ඉන්ජිනේරුවෝ සමත් වුහ. මීට පෙරාතුව ඊට සමත්වී තිබුනේ රුසියාවත් යුරෝපීය රටවල්වල එකතුවකුත් ඇමෙරිකාවත් පමණි. අනෙක් රටවලට සාපේක්‍ෂව ඉංදියාව ඒ සඳහා දරා ඇති වියදම කුඩා වීමද වැදගත් කොට සැලකිය යුතුය. කෙසේ වෙතත් තමන්ගේ තාක්‍ෂණික හපන් කම් ගැන ඉංදියානුවන්ට ආඩම්බරවිය හැකිය. ඉංදියාවට හැකිවුනත් අපට මෙවන්දේ කල හැකිද?

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී ඉංදියාව හා කරට කර සිටින්නට හැකි වුනත් අපි අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණයෙන් සිටින්නේ ඉංදියාවට බොහෝ පිටු පසින්ය. එපමණක් නොවේ අනිකුත් උසස් යැයි සැලකිය හැකි තාක්‍ෂණ අංශ රාශියකින් අපි සිටින්නේ ඉංදියාවට පසු පසින්ය. පරිගණක තාක්‍ෂණයේ මෙන් නොව අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණයේ නිර්මාණ සඳහා අධික මිනිස් ශ්‍රමයක්, කාලයක් සහ ධනයක් වැය කල යුතුය. ඒ නිසා එහි කටයුතු සඳහා රජයේ අනුග්‍රහය අනිවාර්යයෙන්ම හිමි විය යුතුය. කිසියම් තාක්‍ෂණයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා රජයක මැදිහත් වීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ ඒ තාක්‍ෂණය එරට දේශපාලන ආර්ථික හා සංස්කෘතික ආකල්ප හා කෙතරම් සමපාත වේද යන්නය. වඩාත් වැදගත් වන්නේ සංස්කෘතික සංරචකයයි. ඒ නිසා අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණයේදී ඉංදියාව හා ශ්‍රී ලංකාව අතර ඇති විශාල පරතරයට දෙරට අතර ඇති යම් සංස්කෘතික වෙනසක්ද බලපාන බව කිව හැකිය. මතුපිටින් බැලූ විට ඉංදියාව හා ශ්‍රී ලංකාව අතර එතරම් විශාල සංස්කෘතික වෙනසක් නැත, එසේ නම් මෙහිදී අදාල වෙන සංස්කෘතික වෙනස කුමක්ද?


අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණය යනු වාස්ථවිකවූ දැනුම් පද්ධතියක් නොව මුලු මනින්ම පාහේ බටහිර සංස්කෘතියේ නිර්මාණය වූවකි. මීට වසර හාර පන්සියයකට කලින් කොණ්ඩෙ බැඳපු චීනුන්ද අහසේ ඉහලට යන රොකට්ටු යැවීමට දැන ගෙන සිටින්නට ඇතැයි සිතිය හැකි වුනත් මංගලයාන් යානයට පාදක වුනේ චීනුන්ගෙන් ගලා ආ තාක්‍ෂණයක් නොව බටහිරුන්ගෙන් ගලා ආ තාක්‍ෂණයකි. අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණය පමණක් නොව අද ලොවේ වැදගත් යැයි සැලකෙන සියලු දැනුම් ගලා එන්නේ බටහිර සංස්කෘතියෙනි. මෙතෙක් කල් නොකඩවා පවත්වාගෙන ආ ලොව පැරණිම විශ්ව විද්‍යාල ලෙස සැලකෙන්නේ එකලොස්වන සහ දොලොස්වන සියවස් වල බටහිර යුරෝපයේ ආරම්භ කෙරුනු විශ්ව විද්‍යාලයි. ආසියාවේ සහ අප්‍රිකාවේ අදටත් පවතින පැරණිතම විශ්ව විද්‍යාල දහනවවෙනි සහ විසිවෙනි සියවස් වල බටහිරුන් විසින්ම ඇති කල ඒවාය. ඒ අනුව දැනුම ගලා එන්නේ කොහෙන්ද යන්න පැහැදිලිය.


දැනුම ගලා එන්නේ බටහිරෙන් නම් බටහිර නොවන රටවල් සිය තාක්‍ෂණික දැනුමෙහි පෙන්වන විශමතාවට පදනම විය හැක්කේ බටහිර දැනුම අවශෝෂණය කර ගැනීමට ඒ ඒ සංස්කෘති දක්වන සමත්කම වියයුතුය. ඒ අනුව අපිට නිගමනය කල හැක්කේ ඉංදියාවත් ශ්‍රී ලාංකාවත් අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණයෙන් දක්වන වෙනසට එක් ප්‍රධාන හේතුවක් අපි බටහිර දැනුම අවශෝෂණය කර ගැනීමට ඉංදියාව තරම් සමත් නොවීම බවය. දෙරට අතර ඇති මාතෘකාවට අදාල සංස්කෘතික වෙනස එයයි. පරිගණක තාක්‍ෂනය වැනි සාපේක්‍ෂ වශයෙන් සංකීර්ණ නොවුනු දැනුම් පද්ධතියක් සම්බන්ධයෙන් ඒ වෙනස නොපෙනුනත් අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණය වැනි සංකීර්ණ දැනුම් පද්ධතියක් සම්බන්ධයෙන් ඒ සංස්කෘතික වෙනස කදිමට පෙන්නුම් කෙරෙයි.


නමුත් ඉංදියාව තුලද විවිධ පළාත් බටහිර දැනුම අවශෝෂණය කර ගැනීමට දක්වන්නේ එක සමාන සමත්කමක් නොවේ. ඉංදියාවේ විශිෂ්ඨ යැයි සැලකෙන විශ්ව විද්‍යාල රැසක් පිහිටා ඇත්තේ උතුරු සහ බටහිර ඉංදියාවේය. ඊට සාපේක්‍ෂව දකුණු සහ නැගෙනහිර පළාත් සිටින්නේ පසු පසිනි. ඉංදියාවේ ප්‍රධාන කාර්මික ප්‍රදේශ පිහිටා ඇත්තේද උතුරේ සහ බටහිරය. මෙදා මෝඩි මහතාට වැඩි ඡන්දයක් ලැබුනේද ඒ පළාත්වලිනි. ඉංදු ආර්ය ලෙස සැලකෙන භාෂාවන් ව්‍යාප්තවී ඇත්තේද උතුරු සහ බටහිර ඉංදියාවේය. පැහැදිලිවම ඉංදියාවේ උතුරු සහ බටහිර ප්‍රදේශත් දකුණු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශත් අතර සංස්කෘතික වෙනසක් ඇත. බටහිර දැනුම අවශෝෂණය කර ගැනීමේදී ඉංදියාව තුල මූලිකත්වය ගන්නේ එහි උතුරු සහ බටහිර ප්‍රාන්ත වල සංස්කෘතිය. මේ සන්දර්භය තුල සංස්කෘතිකව අප අයිති වන්නේ ඉංදියාවේ දකුණු සහ නැගෙනහිර පළාත් අයිති කුලකයටය.


යම්කිසි සංස්කෘතික වෙනසක් නිසා බටහිර සහ උතුරු ඉංදියාවට තරම් අපට බටහිර දැනුම අවශෝෂණය කර ගැනීමට හැකියාවක් නැත. ඉංදියාවේ අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණයේ පියා ලෙස සැලකෙන ආචාර්ය වික්‍රම් සරබායි පැවත එන්නේ බටහිර ඉංදියාවේ ගුජරාට ප්‍රාන්තයෙනි. ඔහු එංගලන්තයේ අචාර්ය උපාධිය ලබා ඉංදියාවට පැමිණ වයස අවුරුදු තිහ ලබන්නටත් ප්‍රථමයෙන් ජාතික තලයේ පර්යේශණාගාර රැසක් ආරම්භ කිරීමට පුරෝගාමීවිය. ඔහුට බටහිර දැනුම හොඳින් පිහිටුවා පමණක් නොවේ ඉන් වැඩක් ගැනීමට හැකියාවක් සහ දැක්මක්ද තිබිනි. මේ පන්නයේ බටහිර උගතුන් ලංකාවේ දුලබය. සමහර රට හැරදා යන ශ්‍රී ලාංකික උගතුන් ලංකාවේ වැඩ කිරීමට බලධාරීන් (මෙහිදී ලංකාව ඉංදියාවෙන් වෙනස් යැයි කිව නොහැකිය) ඉඩ නොදේ යැයි කං කෙඳිරි ගෑවද  ඔවුන් බහුතරයක් පිටරට ගොස් කරන වැදගත් වැඩක්ද නැත. වැඩිම වුනොත් ඔවුන් කරන්නේ තමන්ට වැඩක් කර ගැනීමය.


ප්‍රශ්ණය අපේ උගතුන්ගේ නොවේ ප්‍රශ්ණය සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියට බටහිර දැනුම අවශෝෂණය කර ගැනීමට නොහැකිවීමය. ඒ නිසා බොහෝ බටහිර තාක්‍ෂණ අපට ග්‍රහණය කර ගැනීමට හැකිවනුයේ එය පාරිභෝගික මට්ටමට සරලවූ පසුවය. සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය මෙරට රැකෙනතාක් කල් එය නොවෙනස් වෙනු ඇත. මේ බව අවබෝධ කර නොගෙන උද්දච්ඡව කටයුතු කිරීමෙන් සිදුවෙන්නේ සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය තවත් පරිහාණියට පත්වීම පමණි.


මේ පසුබිම යටතේ අපි උත්සාහ ගත යුත්තේ බටහිර තාක්‍ෂණයට අනුගත වන පරිදි අපේ සංස්කෘතිය වෙනස් කිරීමට නොව අපට ගැලපෙන පරිදි බටහිර තාක්‍ෂණ තෝරා බේරා ගැනීමටය. බටහිර තාක්‍ෂණය පිළිබඳව ඉංදියාවේත් අපේත් ආකල්පීයමය වෙනස විය යුත්තේ එයයි. අපි බටහිර තාක්‍ෂණයෙන් පිට ගොස් අපට අනන්‍යවූ දේශීය තාක්‍ෂණයක් ගොඩනඟන්නේ නම් ඒ තාක්‍ෂණයත් සමඟම සංස්කෘතියද වෙනස් කර ගත්තාට කමක් නැත.

Friday, September 26, 2014

වාස් පියනම අපේ කෙරීම සහ අපේ කර ගැනීම

ලංකාවේ එක්තරා පේණ කියන තැනත්තියකට පත්තිණි මෑණියන්ගේ මෙන්ම සාන්ත අන්තෝනි තුමා ගේද අනුග්‍රහය ලැබෙන බව කියවේ. මේ දෙපල අතර කිසි සම්බන්ධයක් ඇතැයි සිතිය නොහැකි වුනද වෙරළබඩ තිබුනු සමහර පත්තිනි දේවාල එකල පෘතුගීසීන් විසින් කතෝලික පල්ලි බවට පත් කිරීම හා එය ගැලපේ.

කොච්චිකඩේ සාන්ත අන්තෝනි දේවස්ථානයට වැඳුම් පිදුම් කරන්නේ කතෝලිකයින් පමණක් නොවේ. බෞද්ධයෝත් හිංදුවරුත් එහි යති එති. ඉන් පැහැදිලි වන්නේ සාන්ත අන්තෝනි තුමා අපේ කරගත් ආකාරයය. පෘතුගීසීන් විසින් බලෙන් පැටවුනද කතෝලික ආගම සිය සංස්කෘතියට අවශෝෂණය කර ගැනීමට තරම් ශක්තියක් සිංහළුන්ට තිබිනි. අද අපට බටහිරෙන් එන සහ බලෙන් දෙන බොහෝ දේ අපේ කර ගැනීමට තරම් ශක්තියක් නැතිවීම කණගාටුවට කරුණකි.

සංස්කෘතියක් පරිහාණියට පත් වෙන්නේ එය තමන්ට රිසි පරිදි වෙනස් කර ගැනීමට හැකියාවක් එහි මිනිසුන්ට නැති වෙන විටය. අද අපි දෙන දේ ගෙඩිය පිටින් භාර ගන්නෙමු. ඉංග්‍රීසීන්ගෙන් ඊනියා නිදහසක් ලැබීමෙන් පසු මෙරට විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් කියා යමක් තිබුනේ නම් එය එංගලන්තයේ හෝ ඇමෙරිකාවේ හෝ විදේශ ප්‍රතිපත්තිවලට නැමෙන ඔවුන්ට තේරුම්ගත හැකි ඔවුන්ගේ ආකෘතියට ගැලපෙන එකක් විය. මෙතෙක් කල් අපේ තනාපති ක්‍රමය ගෙඩිය පිටින් ගත් දෙයක්විය. නමුත් මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතා තනාපති ක්‍රමය අපේ එකක් බවට පත් කරමින් සිටියි. අපේ රටට රටේ ආර්ථික හා යුදමය ශක්තියට එහා යන දේශපාලනික පිළිගැනීමක් සහ අනන්‍යතාවක් ජාත්‍යාන්තරව අත් කරදීමට ඒ මහතාට හැකිවී ඇත. එසේ හැකිවී ඇත්තේ මෙතෙක් කල් අපි අනුගමනය කල බටහිරෙන් ලබා ගත් තනාපති ක්‍රමයට අනුව නොව එය අපේ කර ගැනීම තුලය. මේ තත්වය ජාතික ව්‍යාපාරය විසින් නිර්මාණය කරගත් දෙයක් නොව මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතා විසින්ම නිර්මාණය කරන ලද්දක් වීමද විශේෂයකි.

ශාන්ත අන්තෝනිතුමා ඉපැදුනේ දොලොස් වන ශත වර්ෂයේ පෘතුගාලයේය. මිය ගියේ ඉතාලියේය. එතුමා ලංකාවට පැමිණ නැත. ජුසේ වාස් නමින් සිංහලට හරවා ගත් ජොස්ප් වාස් පියතුමා නායක් පවුලකට දාව ඉපිදුනේ ඉංදියාවේ ගෝවේ ප්‍රාන්තයේය. එතුමා වයස අවුරුදු තිස් හයක් වනතෙක් කතෝලික පූජකවරයෙකු වශයෙන් සේවය කලේ ඉංදියාවේය. දාහත්වන සිය වසේ අග භාගයේ ලංදේසීන් විසින් ලාංකික කතෝලිකයින්ට කරන හිරි හැර දකින එතුමා වයස අවුරුදු තිස් හයේදී ලංකාවට රහසේ පැමිනෙයි. එතැන් සිට කන්ද උඩ රට දෙවන විමලධර්මසූරිය සහ වීර නරේන්ද්‍රසිංහ යන සිංහල රජවරුන්ගේ අනුග්‍රහය ලබමින් 1711දී මිය යන තෙක් වසර විසි පහක් මෙරට කතෝලිකයින් වෙනුවෙන් මහනුවර වාසය කරමින් කැපවී කටයුතු කලේය.

ජුසේ වාස් පියතුමාගේ උසස් චරියාව අගයමින් වතිකානු පල්ලිය විසින් ලබන වසරේදී එතුමා සාන්තුවරයෙක් බවට නම් කෙරීමට නියමිතය. එහි වැදගත් කම නම් එතුමා ලංකාවේ ප්‍රථම සාන්තුවරයා වීමය. ඉංදියානු සම්භවයක් තිබුනද එතුමා ලංකාවේ සාන්තුවරයෙකු ලෙස හැඳින්වීම තුලින් වතිකානුව විසින් එතුමා අපේ බවට පත් කෙරෙයි. නමුත් වතිකානුව විසින් එතුමා අපේ කෙරීමට පෙර මෙරට සිංහල බෞද්ධ රජවරු විසින් එතුමා අපේ කරගත් බව අමතක නොකල යුතුය.

අද වනවිට බටහිර යුදෙව් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතියෙන් බටහිර කතෝලික සංස්කෘතියට බරපතල තර්ජනයක් ඇත. එය විශේෂයෙන්ම එලි දැක්වෙන්නේ ලිංගිකත්වය පිළිබඳ ඒ සංස්කෘති දෙක අතර ඇති ගැටුම තුලිනි. පැහැදිලිවම මේ සංස්කෘතික ගැටුමෙන් දිනන්නේ යුදෙව් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතියය. ඒ නිසා එහි උවමණා එපාකම් වලට අනුව පාප් වහන්සේ ඇතුළු වතිකානු පල්ලිය මෙහෙය වීමට හැකියාවක් යුදෙව් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතියට ලැබී ඇත. ඒ හරහා සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය මැඩලීමට වතිකානුව යොදා ගැනීමටද යුදෙව් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතියට හැකියාවක් ඇත. එසේ යොදා ගැනෙන්නේ නම් ඒගැන මුලින්ම සංවේදී විය හැක්කේ සිංහල කතෝලිකයින්ටය. එවැනි ක්‍රියාන්විතයකදී සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය ආරක්‍ෂා කරදීම සිංහල කතෝලිකයින්ගේ වගකීම හා යුතුකම වනු ඇත. කතෝලිකයින් පෙලූ ලංදේසීන්ට එරෙහිව ජුසේ වාස් පියතුමාට අනුග්‍රහය දක්වමින් සිංහල බෞද්ධ රජවරුන් තමන්ගේ යුතුකම් කොටස ඉටුකර ඇත.

Monday, September 22, 2014

ඌවේ ඡන්ද ප්‍රතිඵලය සහ ජාතික ප්‍රශ්ණය

ඌවේ  පළාත් සභා මැතිවරණ ඡන්ද ප්‍රතිඵල වලින් සතුටට පත්විය හැක්කේ හරීන් ප්‍රනාන්දු මහතාට පමණි. මාධ්‍ය මගින් සුපිරි තරුවක් බවට පත් කෙරුණු ඒ මහතා බලාපොරොත්තුවිය හැකි අයුරින්ම වැඩිම මනාප ඡන්ද ගණනක් හිමි කර ගත්තේය. ඒ මහතාට පුද්ගලිකව මිස පොදුවේ කිසිම දේශපාලන පක්‍ෂයකට ප්‍රතිඵල පිළිබඳව සතුටුවිය නොහැකිය. එජාපය ඡන්ද සුනාමියක් බලාපොරෙත්තු වුනද සියයට පණහක්වත් ලැබුනේ නැත. කෙසේ නමුත් හෙළ උරුමය සහ ජාතික නිදහස් පෙරමුණේ සහය නැතිවද රජයට ඌව පළාත් සභාව දිනාගත හැකිවිය. නමුත් රජයට බලාපොරොත්තුවූ තරම් වැඩි ඡන්ද ප්‍රමාණයක් නොලැබිනි.

ඡන්ද ප්‍රතිඵල තුලින් පෙනී යන්නේ රටේ ෙසේවරීය භාවය වෙනුවට සංස්කෘතික-ආර්ථික ප්‍රශ්ණයක් ජාතික ප්‍රශ්ණය බවට පත්වෙමින් ඇති බවය. රටේ ෙසේවරීය භාවය මෙරට සාමාන්‍ය ජනතාවට වැදගත් නැතැයි ඉන් කියවෙන්නේ නැත. රටේ ෙසේවරීය භාවය තරම් වැදගත් යමක් රටක ජනතාවට තිබිය නොහැකිය. නමුත් එය ජාතික ප්‍රශ්ණ ලැයිස්තුවෙන් පහතට වැටෙන්නේ රටේ ෙසේවරීය භාවය සුරැකෙන බව සාමාන්‍ය ජනතාව විශ්වාස කරන බැවිනි. විදේශීය සහ දේශීය බලවේග විසින් ගෙනයන රාජ්‍ය විරෝධී ව්‍යාපාරය දෙස බලන විට ඒ විශ්වාසයට එතරම් පදනමක් නැතැයි කිව හැකි වුනද වත්මන් රජය රටේ ෙසේවරීය භාවය සම්බන්ධයෙන් සිය වගකීම ඉටු කරනු ඇතැයි සාමාන්‍ය මිනිස්සු විශ්වාස කරති. රජයට ඒ ගැන සතුටුවිය හැකිය. එජාපයට තවමත් සියයට පනහක් ඡන්දය නොදෙන්නේ බලය ලැබුනොත් එජාපය විසින් රටේ ෙසේවරීය භාවය පාවා දෙන බවද මිනිස්සු විශ්වාස කරන බැවිනි.

ඌවේ ජනතාව ඉස්මතු කර පෙන්වා දෙන මෙරට සංස්කෘතික-ආර්ථික ප්‍රශ්ණය තව දුරටත් නොසලකා සිටිය නොහැකිය. එය ඌවේ ජනතාවට වැඩියෙන්ම දැනේනම් එයද අහම්බයෙන් සිදුවූවක් නොවේ. ඉංග්‍රීසීහු වෙල්ලස්සේ ජනතාවගෙන් කෲර ලෙස පලිගත්හ. ඉන් ආර්ථික සාමාජීය හා දේශපාලනිකව පසු බෑමකට ලක්වු ඔවුන් පරම්පරා ගණනකින් ස්වභාවයෙන්ම යලි නැගිටී යැයි සිතිය නොහැකිය. ඇමෙරිකාවේ කළු ජාතිකයින් වහල් බවින් නිදහස් වී වසර 150 ක් ගෙවුනද, ඔවුන්ගේ ජීවන තත්වය නඟා සිටුවීම සඳහා විශේෂ අන පනත් ක්‍රියාත්මක වුනද ඔවුන් තවමත් සිටින්නේ ඇමෙරිකානු සමාජයේ අඩි පතුලේය තවත් බොහෝ කලක් ඔවුන්ට හිමි වනු ඇත්තේද එතැනය. ඇමෙරිකානු කළු ජාතිකයින්ගේ ඉතිහාසය වෙල්ලස්සේ ජනතාවගේ ඉතිහාසයට සමාන නොවුනද ඓතිහාසික අසාධාරනකම් ලෙහෙසියෙන් කණපිට පෙරලිය නොහැකි බව පැහැදිලිය.

කෙසේ වෙතත් ඌවේ ජනතාව පෙන්වාදෙන සංස්කෘතික-ආර්ථික ප්‍රශ්ණය ඔවුන්ට පමණක් බලපාන ප්‍රශ්ණයක් නොවේ. එය මුළු රටටම විශේෂයෙන්ම සිංහල බෞද්ධයින්ට බලපාන ප්‍රශ්ණයකි. මෙරට බහුතරයකට ජීවන වියදම දරා ගත නොහැකිය. නමුත් අධික සැප සම්පත් විඳින විශාල නමුත් සුළුතරයක් මෙරට ජීවත්වෙති. සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට තමන්ගේ නොහැකියාව ගැන දුකක් ඇති අතර අර සුළු පිරිසට ඇති හැකියාව ගැනද තරහක් ඇත. රටේ සංස්කෘතික-ආර්ථික ප්‍රශ්ණය නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට නම් මේ ආකල්ප දෙකම වැදගත් කොට සැලකිය යුතුය. තවමත් සාමාන්‍ය මිනිසුන් බලාපොරොත්තු වන්නේ උපරිමයෙන් ඉන්ද්‍රිය පිනවා තෘප්තියක් ලැබීමට නොව ඉන්ද්‍රිය තවන ගමන් තෘප්තිමත් වීමටය. නමුත් මුළු සමාජයම ඒ සම්මුතියේ නොසිට තනි පුද්ගලයින්ට එය ඉටු කර ගත නොහැකිය. ඒ නිසා මුළු සමාජයමද ඒ අනුව හැඩ ගැසෙතැයි සාමාන්‍ය මිනිස්සු බලාපොරොත්තු වෙති. නමුත් අද රට යන්නේ ඒ අතට නොවේ. සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ දුකටත් තරහටත් හේතුව එයයි.

මේ සංස්කෘතික-ආර්ථික ප්‍රශ්ණය හුදු ආර්ථික ප්‍රශ්ණයක් පමණක් දකින ධනාවාදයෙන් හෝ මාකස්වාදයෙන් හෝ වෙනයම් බටහිර ආර්ථික දැනුමකින් හෝ විසඳිය නොහැකිය. ධනවාදයට අනුව ලෝකයේ කවදත් කොතැනත් සිටින්නේ එකම ආකාරයේ දුප්පතුන්ය. මාකස්වාදයට අනුව ලෝකයේ කවදත් කොතැනත් සිටින්නේ එකම ආකාරයේ පීඩිතයින්ය. නමුත් ආර්ථික ප්‍රශ්ණ සංස්කෘතියෙන් වෙන්කර සැලකීම නිවැරදි නොවේ.

කෙසේ වෙතත් බටහිර කිසිම ආර්ථික ක්‍රමයක සිිංහල බෞද්ධයින්ගේ ප්‍රශ්ණ වලට පිළිතුරු නැත. බටහිර ආර්ථික දැනුමේ ඇත්තේ බාහිර බල පමණි. සිංහල බෞද්ධයින්ගේ ආර්ථික දැනුමෙහි අභ්‍යන්තර බලද ඇත. ඒ අනුව ආර්ථික වර්ධනයේ සීමාවන් නිර්ණය විය යුත්තේ බාහිර බලපෑම් වලට අමතරව අභ්‍යන්තරයෙන් ඇති කරගන්නා ස්වයං වාරණ වලද ප්‍රතිඵලයක් ලෙසිනි. මේ බව නොසලකා හරිනතාක් කල් මෙරට සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ දුකත් තරහත් නොසන්සිඳෙනු ඇත.

අවසානයේ සංස්කෘතික-ආර්ථික ප්‍රශ්ණද විසඳෙන්නේ දේශපාලනයෙනි. ඒ නිසා ප්‍රශ්ණය ජාතික ප්‍රශ්ණයක් ලෙස හඳුනාගන්නේ කවුද ඊට පිළිතුරු දිය හැක්කේ කාටද යන්න ජනතාව විසින් ජන මත විචාරණ වලදී තීරණය කරනු ඇත. අවාසනාවකට ජනතාවට දේශපාලනය කිරීමට සිදුව ඇත්තේ අසමත් අකාර්යක්‍ෂම ඊනියා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාර්ලිමේන්තු ව්‍යුහය තුලය. ඒතුල එකල මහා සම්මතවාදයට අනුව ක්‍රියාත්මක වුනු ගම් සභා තුල තිබිනැයි සිතිය හැකි පාලක-පාලිත ගතිකයක් නැත. ඒ නිසා පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක් තුල ජනතාවට කලහැක්කේ ගතිකව ආණ්ඩුවක ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කරවීමට උත්සාහ කිරීමට වඩා ආණ්ඩුවක් බලයේ තබා ගැනීමට හෝ බලයෙන් පහ කිරීමට ඡන්දය පාවිච්චි කිරීමය. මේ තත්වය යටතේ සාමාන්‍ය මිනිසුන් තම ආර්ථික ප්‍රශ්ණ විසඳීම සඳහා සම්ප්‍රදායිකව තෝරා ගන්නේ එජාපයයි. මෙහිදී ජානිපෙයටවත් හෙල උරුමයටවත් සැලකීමක් නොලැබෙන බවද ඒ පක්‍ෂ තේරුම් ගන්නේ නම් හොඳය. නමුත් බටහිර ගැති එජාපයට සිංහළුන්ගේ සංස්කෘතික-ආර්ථික ප්‍රශ්ණයට පිළිතුරක් නැත. එපමණක් නොවේ එජාපය ඉන් එහාට ගොස් රටේ ෙසේවරීය භාවයද පාවා දෙනු ඇත.  

Friday, September 19, 2014

ඇමෙරිකාවේ සංස්කෘතිය

සංස්කෘතියක් වෙනස් නොවී රැකගත නොහැකිය. රැකෙන්නේ වෙනස්වීම තුලිනි. නමුත් ඕනෑම සංස්කෘතියක මිනිසුන්ට තමන්ගේ සංස්කෘතිය තමන්ට අවැසි ආකාරයට වෙනස් කර ගැනීමට හැකියාවක් තිබිය යුතුය. සංස්කෘතික පරිහාණියක් ලෙස හැඳින්විය හැක්කේ සංස්කෘතියේ වෙනස්වීම නොව එය තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කර ගැනීමට එහි මිනිසුන්ට ඇති හැකියාව නැතිවීයාමය. යටත් විජිත සමයේ සිටම සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය පරිහාණියට ලක්වෙමින් පවතී. පෘතුගීසීන් එලවා ලංදේසීන් කැඳවා ගැනීම ඉඟුරු දී මිරිස් ගැනීමක් විය හැක්කේ ලංදේසීන් පෘතුගීසීන් තරම් කෲර නොවුනද ලංදේසි පාලණ සමයේ සිංහළුන්ට තමන්ගේ සංස්කෘතිය පාලණය කර ගැනීමට ඇති හැකියාව තවත් ක්‍ෂය වී ගිය නිසා විය හැකිය. මෑත ඉතිහාසය දෙස බැලුවොත් හැත්තෑ හතෙන් පසුව සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය පරිහාණී වන වේගයේ ක්‍ෂණික වැඩි වීමක් සිදුවිය. දෙදහස් නවයේදී ඒ වේගය තවත් වැඩි විනි. 

රටේ ඉතිහාසය හා සසඳනවිට මේ ගෙවී ගිය කාලය නොගිනිය හැකි තරම්ය. නමුත් ඒ කෙටි කාලය ඇතුලත සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය රිසි පරිදි හසුරවා ගැනීමට අපට ඇති ශක්තිය අප අතින් මුලු මනින්ම ගිලිහී ගොස් ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් අපි අද අනුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සංස්කෘතික ප්‍රවාහයක පරඬැල් සේ පාවෙමින් සිටින්නෙමු.

අද ලොව බලවත්ම සංස්කෘතිය යුදෙව් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතියයි. එහිද බලවත්ම වාහකය එහි අනු සංස්කෘතියක්වන ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියයි. අද වෙනවිට සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියට වැඩිම බලපෑමක් එල්ල වන්නේ ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියෙනි. ඒ නිසා ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියට සාපේක්‍ෂව හඳුනාගැනීම අපට වැදගත්ය. නමුත් ඇමෙරිකානු තාක්‍ෂණය සිනමාව, සංගීතය වැනි ජනප්‍රිය අංග වලින් මෙපිට ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියක් ගැන අවබෝධයක් අපට තියේද?

මම වසර විස්සක් පමණ කාලයක් එහි සිසුවෙකුව, වෘතිකයෙකුව සැමියෙකුව සහ පියෙකුව ජීවත් වෙමින් ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය අත්දුටුවෙමි. විවිධ අයගේ අත්දැකීම් එකිනෙකට වෙනස් විය හැකි බැවින් ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය ගැන මා ගොතන කථාවේද යම් ගත යුත්තක් ඇතැයි සිතමි. එය කිසි සේත්ම වාස්තවික අර්ථයෙන් කියවෙන කථාවක් නොවේ. මා දකින ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය මා දායාද ලද සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියට සාපේක්‍ෂය. මට සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියක් යන්තමින් හෝ විඳින්නට හැකිවුනේ කුරුණෑගල ඉඳුල්ගොඩ කන්දේ සිට කොළඹට සංක්‍රමණය වුනු මගේ දෙමවිපියන්ගේ ඇඟේ එය තිබුනු බැවිනි. ඔවුන් තුල එය නොමැකී ඉතිරි වුනේ ඔවුන් විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනයක් නොලද නිසා විය යුතුය. නමුත් සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියක් මගේ ඇඟේ ඇතැයි මම නොසිතමි. එය එසේ වෙතත් මට ඒ මත පිහිටා කථා ගෙතීමට හැකිය. එහිදී මා සුසමාදර්ශයක් කරගන්නේ නිර්මාණාත්මක සාපේක්‍ෂතාවාදයයි.

කථාව කෙටියෙන් ගොනු කරන්නේ නම් එය මෙසේයි. ඇමෙරිකාවේ සමාජ-ආර්ථික හා දේශපාලන හැඩය ගලා එන්නේ් එහි ප්‍රධාන සංස්කෘතික ලක්‍ෂණ දෙකකිනි. එකක් පුද්ගලිකත්වය උසස් කොට සැලකීමය අනික එහි සංස්කෘතිය පීචංවීමය. මේ කථාවේ ගත හැකි දෙයක් ඇත්නම් ඒ එපමණය.

ඇමෙරිකාව තුලත් පොදුවේ බටහිර සමාජය තුලත් පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන්කෙරෙන්නේ පුද්ගලයාට සමාජයෙන් තොර පැවැත්මක් ඇත යන මූලධර්මයේ පිහිටා ගෙනය. එය යෙහෝවා දෙවියන් මත ඔවුන් තුල ඇති විශ්වාසය මතින් ගලා එන්නකි. ස්වාධීන පැවැත්මක් ඇතැයි සිතුවද මිනිසුන්ට සමාජයක ජීවත්වීමට අවශ්‍යය. ඇමෙරිකාව යනු එසේ වෙන් කරන ලද මිනිසුන්ගේ සමූහයකි නැත්නම් තනි-මිනිස් රංචුවකි. 

ඇමෙරිකාව තුල පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන් කෙරීම කුඩා කල සිටම කෙරෙන්නෙකි. කුඩා කාලයේදීම ඔවුන් මව් තුරුලෙන් ඈත් කෙරෙයි. තමන්ගේ වැඩ පමණක් නොවේ තමන්ගේ හැඟීම්ද තමන්ට සීමා කර ගැනීමට සහ තමන් විසින් කලමණාකරණය කරගැනීමට පුරුදු කෙරෙයි. පුද්ගලික අවකාශයක් යැයි යමක් අර්ථ දක්වා අනෙකා ගේ ඒ අවකාශය ආක්‍රමණය නොකල යුතුයැයි ළදරු පාසලේදීම ඔවුන්ට උපදෙස් ලැබේ. මේ පහුණු කෙරීම් දරුවන්ගේ මනසට ගන්නේ කෙසේ දැයි වැඩිහිටියෙකු වශයෙන් මට සිතා ගැනීමට නොහැකිය. නමුත් දරුවන්ගේ හැසිරීම තුල එය මනාවට පැහැදිලිය. සමූහයක් ලෙස එකතු වෙන අවස්ථාවලදී පවා වයස අවුරුදු පහක් හයක් පමණවූ දරුවන් බොහෝවිට තෝරා ගන්නේ එකට සෙල්ලම් කිරීමට වඩා තනියෙන් විනෝද වීමටය. සාමාන්‍ය වචනයෙන් කිවහොත් එකට සෙට් නොවී තනියෙන් ආතල් ගැනීමටය. මෙය මට මතක මගේ කුඩා කාලයට හාත්පසින් වෙනස්වූ හැසිරීමකි.  එය වෙන් කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් යැයි මම සිතමි.

පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන්කෙරීමට විශේෂයෙන්ම බලපාන්නේ අධ්‍යාපනයයි. ඇමෙරිකාවේ වැඩිදුර අධ්‍යාපනය ලැබූවන් තුල ඒ ගතිය අන් අයට වඩා වැඩියෙන් ඇත. දෙදහස් එකේ සැප්තැමබර් මාසයේ ත්‍රස්තවාදීන් විසින් නිව්යෝක් නගරයට පහර එල්ල කරන අවස්ථාවේදී මා සිටියේ එවකට මා සේවය කල විශ්ව විද්‍යාලයේ මගේ අංශයේ විද්වතුන් තිහක් හතලිහක් පමණ සහභාගීවූ එකමුතුවකය. කාලාන්තරයක් තිස්සේ එකට වැඩ කර සිටි මොවුහු එකිනෙකා හොඳින් දැන හැඳිනගෙන සිටියහ. ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය රූපවාහිනියෙන් දුටු සැනින් බලාපොරොත්තු විය හැකි අයුරින්ම ඔවුහු මහත් සේ කම්පාවට පත්වූහ. නමුත් ඒ අවස්ථාවේදී මේ විද්වතුන්ගේ ක්‍ෂණික ප්‍රතිචාරය වුයේ එකිනෙකාගෙන් හුදෙකලාවීමට ක්‍රියා කිරීමය. ලංකාවේ නම් බෝම්බයක් ගැන අසන්නට ලැබුනවිට බස් නැවතුම් පොලක සිටින නන්නාඳුනන අය පවා ගොනුවී ඒ ගැන කථාබස් කරන්නට ගනිති. නමුත් මේ ඇමෙරිකානු උගතුන්ගේ ක්‍ෂණික ප්‍රතිචාරය වුයේ එකිනෙකාගෙන් ඈත්වීමය. මේ හැසිරීමේ පැහැදිලි වෙනසක් ඇත. ඊට මතුපිටින් ඇති හේතු ලෙස තමන්ගේ හැඟීම් අනුන්ට කරදරයක් වීමට ඉඩ නොතැබීම, අනුන්ගේ පුද්ගලික අවකාශය ආක්‍රමණය වේ යැයි යන බිය, තමන්ගේ හැඟීම් අනාවරණයවීමෙන් තමන් දුර්වලයෙකු යැයි පෙනීමට ඇති බිය ආදිය දැක්විය හැකිය. නමුත් මේ සියල්ලටම පදනම ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය තුල පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන් කෙරීම යැයි මම සිතමි.

පැහැදිලිවම එදා නිව්යෝක් නගරයේ සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ හැසිරීමෙහි මීට වඩා සාමුහිකත්වයක් දකින්නට ලැබිනි. නමුත් සම්පුර්ණයෙන්ම උගතුන්ගෙන් සැදි ඉහත සඳහන් රංචුව තුල ඉස්මතුවූයේ පුද්ගලිකත්වයය. වෙනසට හේතුව බටහිර අධ්‍යාපනයේ බලපෑම යැයි සිතිය හැකිය. බටහිර විද්‍යාවේ යම් පද්ධතියක් පිළිබඳව හදාරන්නේ එය සංඝටක වලට වෙන් කරගෙනය. බටහිර විද්‍යාව ප්‍රගුණ කල මිනිසුන්ට මේ වෙන්කිරීමේ හැකියාව හොඳින් පිහිටා ඇත. ඔවුන් අන් අයට වඩා සුපැහැදිලිව තමන්ව සමාජයෙන් වෙන් කරගන්නේ ඒ අනුව විය හැකිය. සමාජයෙන් වෙන්වුනු පුද්ගලයින්ට සාපේක්‍ෂව එසේ නොවුනු මිනිස්සු අන් අයගේ හැඟීම් වලට අවංකවම සංවේදී වෙති. මිනිස් ගති යැයි සාමාන්‍යයෙන් අපි හඳුන්වන මේ සාමාජීය ලක්‍ෂණ උගතුන් යැයි සැලකෙන කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයේ මිනිසුන්ට වඩා නුගතුන් යැයි සැලකෙන මිසිසිපි ප්‍රාන්තයේ මිනිසුන් අතර තිබෙන බව මගේ අත්දැකීමයි. නමුත් පොදුවේ සැලකුවිට ඇමෙරිකාවේ නුගතුන් යැයි සැලකිය හැකි මිනිස්සු පවා ජීවත් වන්නේ සාමාන්‍ය සිංහළුන්ට වඩා සමාජයෙන් වෙන්වීය.

වෙන් කෙරුනු මිනිස්සුද විවිධ අවශ්‍යතාවන් උදෙසා රංචු ගැසෙති. ඔවුන්තුල රංචුවට ඇති බැඳීමට පදනම තමන්ගේ පුද්ගලික පැවැත්මය. ඒ නිසා ඔවුහු සාමූහිකත්වයට වඩා පුද්ගලිකත්වය උසස් කොට සලකති. ඇමෙරිකානුවන් ගිනි අවි භාවිතය පිළිබඳ දරන ආකල්ප ඊට උදාහරණයකි.

ගිනි අවි වලින් පාසල් තුල සිදුකෙරෙන සමූහ ඝාතන පිළිබඳව ඇමෙරිකාවේ සුලබව අසන්නට ලැබේ. මිය යන්නේත් ගිනි තබන්නේත් බොහෝවිට දරුවන්ම වෙන බැවින් මෙවැනි සිද්ධි මුලු සමාජයම කම්පාවට පත් කෙරෙයි. ඒ හැම අවස්ථාවකම ගිනි අවි භාවිතය පිළිබඳ නව නීති රීති ගෙන ඒමට පාලකයින් උත්සාහ දැරුවද ඇමෙරිකානු සමාජයෙන් ඊට දැඩි ප්‍රතිරෝධයක් එල්ල වෙයි. අවසානයේ මූණ ඉච්චාවට යම් සුලු නීතිමය වෙනසක් කෙරෙන නමුත් වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරෙන්නේ පාසල් වල ආරක්‍ෂාව ගිනි අවි අධාරයෙන්ම තවත් තර කර ගැනීමටය.

ඇමෙරිකානුවන්ට පුද්ගලිකව ගිනි අවි දැරීමට අයිතියක් ඇත. ඒ අයිතිය සුරැකීම සඳහා දේශපාලන බලයක් හිමිි සංවිධානද ඇත. ඊට ගිනි අවි නිශ්පාදන සමාගම්ද අනුග්‍රහය ලැබෙන බව කිව යුතු නැත. නමුත් ගිනි අවි අයිති වුනත් නැතත් ඒ සංවිධාන වල සාමාජිකත්වයක් තිබුනත් නැතත් බහුතරයක් සාමාන්‍ය ඇමෙරිකානුවන් තමන්ට ගිනි අවි දැරීමට අයිතියක් තිබිය යුතුය යන ස්ථාවරයේ සිටිති. මට අවබෝධවී ඇති ආකාරයට ඊට පදනම ආණ්ඩුව යම් දිනෙක තමන්ගේ අයිතීන් පැහැර ගැනීමට පැමිණියහොත් ඊට විරුද්ධවීමට තමන්ට හැකියාවක් තිබිය යුතුය යන ආකල්පයයි.  එය ඓතිහාසිකව ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙන්  ගලා එන්නකි. මෙහිදී තමන්ගේ අයිතීන් යනු වෙන කිසිවක් නොව තමන්ගේ පුද්ගලික අයිතීන්ය. එනම් තමන්ගේ දේපල වැනි දේය. ඒ අතින් ගත් කල අපේ රටේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ තරුණයින් ආණ්ඩුවට විරුද්ධව අවි ගත්තේ ඔවුන්ගේ පුද්ගලික අයිතීන් රැකීමට නොවේ ඔවුන් විශ්වාස කරන ලද යම් පොදු සමාජ අසාධාරණයක් වෙනුවෙනි. නමුත් ඇමෙරිකානුවෝ ගිනි අවි දැරීමේ අයිතිය සුරකින්නේ කවදා හෝ ආණ්ඩුවට විරුද්ධව යම් පොදු අරමුණක් සඳහා කැරලි ගැසීමට නොව ආණ්ඩුවට එරෙහිව තම පුද්ගලික අයිතීන් රැක ගැනීම සඳහාය. මේ වෙනසේ වැදගත්කම කියා නිම කල නොහැකිය. සිංහලයෝත් ඇමෙරිකානුවෝත් සංස්කෘතියෙන් කෙතරම් ඈත් දැයි ඉන් පිළිඹිබු වෙයි. 

ඇමෙරිකානුවන් පුද්ගලික අයිතීන් උතුම් කොට සලකති.  ආණ්ඩුවේ දූෂණ වලටත් වඩා ආණ්ඩුව පුද්ගලික අයිතීන් උදුරා ගැනීම සඳහා ගන්නා ක්‍රියා මාර්ග පිළිබඳව ඔවුහු ලතවෙති. අද ඇමෙරිකාවේ ආරක්‍ෂාව සඳහා එහි වැසියන්ගේ පුද්ගලික අයිතීන් සීමා කරන්නට සිදුවී ඇති බැවින් වෙනදාටත් වඩා පොදු-පුද්ගලික අයිතීන් අතර ගැටුම උත්සන්න වී ඇත. පොදුවේ ඇමෙරිකානුවෝ ආණ්ඩුව දෙස (වපර ඇසින්) බලන්නේ තමන්ගේ පුද්ගලික අයිතීන් පැහැර ගැනීමට පැමිණෙන පොදු සමාජයේ ඒජන්තවරයා ලෙසය. මේ නුරුස්සන ගතිය ආණ්ඩුවට ආදායම් බදු ගෙවන්නට යාමේදී මනාව පිළිබිඹු වෙයි. පොදුවේ ඇමෙරිකානුවන් ආණ්ඩුවට බදු ගෙවීමට අකමැතිය. එය තමන්ට දරන්ට සිදුවෙන වියදමද ඉක්මවා යන අකමැත්තකි. තමන් උපයන දේ පොදු සමාජය වෙනුවෙන් වැය කල යුත්තේ කුමටදැයි ඔවුහු කල්පණා කරති. එසේ කරන්නේ නම් එයද තමන්ගේ පුද්ගලික කැමැත්ත මත සිදුවිය යුතුයැයි ඔවුහු සිතති. මෙහිදී ඇමෙරිකානුවෝ දරන්නේ තම අසල්වාසීන් වන කැණේඩියානුවන්ටත් පොදුවේ යුරෝපීයන්ටත් වඩා වෙනස් ආකල්පයක් බව වැදගත්ය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් අන් බටහිර රටවල බදු බරට සාපේක්‍ෂව ඇමෙරිකාවේ බදු බර ඉතා අඩුය. ඉන් පෙන්නුම් කෙරන්නේ ඇමෙරිකානුවන්  සාමුහිකත්වයට කෙතරම් අඩු සැලකීමක් දක්වනවාද යන්නය.

පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන්කෙරීම සහ පුද්ගලිකත්වයට උසස් තැනක් ලබාදීම ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය තුල කිඳා බැස ඇති එහි වැදගත් ලක්‍ෂණයකි. විසි වසරක් එහි දිවි ගෙවුවද ඒ ගතිය ඒ ආකාරයෙන්ම අවබෝධ කර ගැනීමට මට නොහැකිවී ඇතැයි මට සිතේ. මා ඒ කෙරෙහි දක්වන ප්‍රතිරෝධයද ඊට හේතුවක් විය හැකිය. නමුත් ඇමෙරිකාවේ සංස්කෘතිය ප්‍රබුද්ධ නොවන බව අවබෝධ කරගැනීමට එතරම් අපහසු නැත. නිවැරදිව ගතහොත් එහි සංස්කෘතික ලක්‍ෂණය ලෙස හැඳින්විය යුත්තේ ප්‍රබුද්ධ නොවන බව නොව සංස්කෘතිය ප්‍රබුද්ධ නොකෙරීමට සංස්කෘතියෙන් තිබෙන බලපෑමය නැත්නම් සිතා මතාම ප්‍රබුද්ධ නොකර තබාගැනීමට දැරෙන උත්සාහයය.

මේ ගතිය ඔවුන්ට ලැබෙන්නේ එහි මුල් යුරෝපීය පදිංචි කරුවන් යුරෝපීය සරණාගතයින් වූ නිසා විය හැකිය. එදා යුරෝපයේ පැවති සංස්කෘතියට අනුව ඔවුන් ප්‍රබුද්ධයෝ නොවූහ. එදා මෙදා තුර යුරෝපයෙන් ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණයවූ බහුතරයක් ප්‍රබුද්ධ නොව පීචං සංස්කෘතිය නියෝජනය කලෝ වූහ. නමුත් ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය පීචං වන්නේ එහි මිනිසුන් බහුතරයකට පීචං සම්භවයක් ඇති නිසාම නොවේ. වඩා වැදගත් වන්නේ සංස්කෘතිය පීචංව තබා ගැනීමට සංස්කෘතිය තුලින්ම එන බලපෑමය. එවැනි බලපෑමක් නොතිබුනි නම් කාලයේ අවෑමෙන් ඇමෙරිකාවේ ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතියක් බිහි වෙන්නට ඉඩ තිබුනි. නමුත් එය එසේ වී නැත. ඒ නිසා සංස්කෘතිය ප්‍රබුද්ධ නොකෙරීමට ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියෙන් තිබෙන බලපෑම වැදගත් කොට සැලකිය යුතුය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් යුරෝපයෙන් එහි සංක්‍රමණයවූ රජ පවුල්වල උදවිය පවා ඇමෙරිකාවේ පීචං සංස්කෘතිය කැමැත්තෙන්ම වැලඳ ගත්හ.

ඇමෙරිකානුවෝ යුරෝපීයයන්ගේ, විශේෂයෙන්ම ඉංගී්‍රසින්ගේ ප්‍රබුද්ධ දේ පීචං කර තම සංස්කෘතියට අවශෝෂණය කර ගැනීමට දක්‍ෂයෝ වෙති. ඉංග්‍රීසීන්ගේ මුල්ම යටත් විජිතය වුනද ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ඇමෙරිකාව තුල පැල පදියම් වුනේ නැත. ඒ වෙනුවට ඇමෙරිකානුවන් තෝරා ගත්තේ ඉංග්‍රීසි සම්භවයක් ඇතැයි සිතිය හැකි (ඇමෙරිකානුවෝ ඒ බව ප්‍රතික්‍ෂේප කරති) බේස් බෝල් ක්‍රීඩාවය. එංගලන්තයේ ලෝඩ්ස් ක්‍රීඩාංගනයේ පැවැත්වෙන ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟයකුත් ඇමෙරිකාවේ ඕනෑම නගරයක පැවැත්වෙන ඕනෑම මට්ටමේ බේස් බෝල් තරඟයකත් අතර පැහැදිලිව ප්‍රබුද්ධ-පීචං ගති නිරූපණය වේ. බේස් බෝල් පේ්‍රක්‍ෂකයෝ හැසිරීමෙන් සහ අඳුමෙන් පැලඳුමෙන් සරලය අවිධිමත්ය පීචංය ලෝඩ්ස් පිටියේ ක්‍රිකට් ප්‍රේක්‍ෂකයෝ හැසිරීමෙන් ගාම්භීරය සංකීර්ණය ප්‍රබුද්ධය. (එසේ වුනද අද 20-20 ක්‍රිකට් තරඟ විනිවිද ගොස් ඇත්තේ ඉංග්‍රීසීන්ගේ ප්‍රබුද්ධ ක්‍රිකට් සංස්කෘතිය නොව ඇමෙරිකානුවන්ගේ පීචං බේස් බෝල් සංස්කෘතියය)

ඉංග්‍රීසීන්ගේ ප්‍රබුද්ධවූ තේ බීමේ සංස්කෘතිය ගැන කිසිම තැකීමක් නොකරන ඇමෙරිකානුවෝ සිසිල් කල තේ බෝතල් කර පානය කරති. ඔවුහු යුරෝපීයයන්ගේ වයින් බීමේ සංස්කෘතිය පීචං කරමින් ප්ලාස්ටික් කොප්පවලද වයින් බොති. යුරෝපයේ රජ පවුල් සම්බන්ධ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ගැන තැකීමක් නොකරති. වරක් ඔබාමා ඉංග්‍රීසි රැජින හමුවේ පිචං ලෙස හැසිරුනු බව කියවේ. නමුත් ඒ ගැන ඇමෙරිකානුවෝ ඔබාමාට දොස් නොකියති. ශ්‍රී ලංකාවේද ඉතා ගාම්භීර ලෙස පැවැත්වෙන උපාධි ප්‍රධානෝත්සව වලට සමහර ඇමෙරිකානු උපාධි දාරීන් කොට කලිසම් හැඳගෙන සෙරප්පු දාගෙන යාම ලොකු අවුලක් නොවේ.

ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය ප්‍රබුද්ධ නොකර තබා ගැනීමට එම සංස්කෘතියෙන් විශාල බලපෑමක් ඇත. එහි ප්‍රබුද්ධ යැයි සැලකෙන යුරෝපයෙන් සහ එංගලන්තයෙන් ආනයනය කරන ලද සංස්කෘතියක් නැතිවා නොවේ නමුත් ඊට සමාජීය වශයෙන් වැදගත් කමක් හෝ දේශපාලන බලයක් නැත. ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය සහමුලින්ම පීචංය. යම් හෙයකින් එහි බලවත් ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතියක් තිබුනේ නම් ප්‍රබුද්ධයේ සිට පීචමය දක්වා විවිධ සංස්කෘතික ස්ථර බිහිවීමට ඉඩ තිබුනි. නමුත් එය එසේ වි නැත.

ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය සහමුලින් පීචං වීමෙන් ඉටුවෙන වැදගත්ම කාරිය නම් ඇමෙරිකානු සමාජය සංස්කෘතියෙන් සමජාතීය වීමය. උගතුන් විසින් ඇමෙරිකාවේ බහු සංස්කෘති ලෙස වරදවා හඳුන්වාදෙන්නේ එහි විවිධ මෝස්තර වලට අනුව ජීවත්වන මිනිස්සු රංචු පිළිබඳවය. පුද්ගලිකව විවිධ මෝසතරවලට දිවි ගෙවුවත් ඔවුන් අයිති එකම සංස්කෘතියටය. ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය සමජාතීයව තබා ගැනීමට එම සංස්කෘතියෙන් විශාල බලපෑමක් එල්ලවේ. ඒ අනුව බලන කල ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය පීචංවීමත් එය සමජාතීය වීමත් අතර ඇත්තේ චක්‍රීය සම්බන්ධයකි.

ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියේ ප්‍රධාන ලක්‍ෂණ ලෙස හැඳින්විය හැකි එහි පීචං බවත් පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන් කෙරීමත් ඇමෙරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩු ක්‍රමයටත් ධනවාදී ආර්ථික ක්‍රමයටත් සෘජුවම බලපායි.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඡන්දයෙනි. එහිදී එක් මිනිසෙකුට එක් ඡන්දයක් හිමි වෙන අතර සියලු ඡන්දවලට ඇත්තේ එකම වටිනාකමකි. පොදු සමාජයේ කැමැත්ත තීරණය වෙන්නේ ඒ තනි කැමතිවල නැත්නම් ඡන්දවල එකතුවෙනි. පොදු කැමැත්ත තනි කැමතිවල එකතුවක් ලෙස සැලකීමට නම් වැදගත් උපකල්පනයක් කල යුතුය. එනම් ඒ ඒ ඡන්ද එකිනෙකින් ස්වායත්ත බවය. එක් ඡන්දයකට අනිත් ඡන්දවලින් බලපෑමක් ඇතිවේනම් පොදු සමාජයේ කැමැත්තත් තනි මිනිසුන්ගේ කැමැත්තත් අතර සම්බන්ධය බලාපොරොත්තු වෙන ආකාරයේ රෙඛීය සම්බන්ධයක් නොවිය හැකිය. ඒ නිසා ඡන්දෙන් පොදු සමාජයේ කැමැත්ත තීරණය කරන්නට නම් ඡන්ද දායකයින් එකිනෙකාගේ ස්වායත්ත විය යුතුය නැතිනම් වෙන්වී සිටිය යුතුය. ඒ නිසා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන්කෙරීම වැදගත්ය. නමුත් එය මූලික අවශ්‍යතාවක් පමණි. වෙන් කෙරුනු පුද්ගලයින් විවිධ දේශපාලන මත දැරුවොත් කුමක් සිදුවේද? පොදු කැමැත්ත තීරණය වෙන්නේ තනි කැමතිවල එකතුවෙන් බැවින් එහිදී පොදු කැමැත්ත වනුයේ බහුතරයේ කැමැත්ත මිස වෙකක් නොවේ. එහිදී සුළුතරයට සමාජ අසාධාරණයක් වීම වැලකිය නොහැකිය. ඊට විසඳුමක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට නැත. ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය ඊට දෙන පිළිතුර නම් සමාජය සංස්කෘතික වශයෙන් සමජාතීය කෙරීමය. එය සිදුවෙන්නේ සංස්කෘතිය පීචං කෙරීම තුලය. සංස්කෘතියෙන් සමජාතීයවූ සමාජයක දේශපාලන වෙනස් කම් ඇත්තේ මතු පිටිනි. දේශපාලනයෙන් සමජාතීය වූවිට බහුතරයේ කැමැත්ත පිළිගැනීම ප්‍රශ්ණයක් නොවේ.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයෙන් සාධාරනයක් ඉටු කල හැක්කේ ඡන්ද එකිනෙකින් ස්වායත්ත වනවිට හා දේශපාලනීය වශයෙන් සමජාතීය වූ විටය. මේ ලක්‍ෂණ නොමැති සමාජයක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයෙන් සාධාරනයක් ඉටු කල නොහැකිය. අඩු තරමින් එසේ කල නොහැකිබව ෙසෙද්ධාන්තිකව පිළිගත යුතුය. ඇමෙරිකාව තුල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ක්‍රියාත්මක වන්නේ (අඩු පාඩු ඇතිව හෝ) එහි සංස්කෘතිය විසින් ඊට ඔබින වටපිටාව සකසා දී ඇති නිසා පමණය. එනම් පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන් කෙරීම සහ සංස්කෘතිය පිචං කෙරීම තුලින්ය.

ඇමෙරිකානු ආර්ථික රටාවට ඔබින පරිසරය නිර්මාණය කරදී ඇත්තේද එහි සංස්කෘතිය විසිනි. එහි ආර්ථික රටාව ධනවාදීය. ඒ බව සෙසු බටහිර රටවල් වලට වඩා උග්‍රය. එහි තනි පුද්ගලයින්ට මෙන්ම ආයතනවලටද ධනය රැස් කිරීමට ඇති නීතිමය බාධක අවමය. සංස්කෘතික වශයෙන්ද ඊට ඇත්තේ ධනාත්මක බලපෑමක් මිස සෘණාත්මක බලපෑමක් නොවේ. ලංකාවේ මෙන් නොව ආත්මාර්ථකාමීව සැප සම්පත් ගොඩ ගසන පුද්ගලයින් පිළිබඳව ඇමෙරිකානුවන් වපර ඇසින් බලන්නේ නැත. ඔවුන්ට එහි අවුලක් නැත. ඊට හේතුව කෙතරම් ධනය රැස් කලද ඔවුන් පොදුවේ සංස්කෘතියෙන් පීචං වන බැවිනි. සංස්කෘතියෙන් පීචංව සිටින බැවින් කෙනෙකුගේ පොහොසත් බවින් තව කෙනෙකුට බලපෑමක් නැත. ඇමෙරිකානුවන්ට ඒ ඒ අයගේ දුප්පත් පොහොසත් බව ඒ ඒ අයගේ පුද්ගලිකත්වයක් ලෙස සැලකීමට බාධාවක් නැත.

ඇමරිකානු සංස්කෘතියේ ප්‍රධාන ලක්‍ෂණ ඇමෙරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට සහ ධනවාදයට පරිසරය සකස් කරන බව පැහැදිලිය. එනම් ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියෙන් තොරව ඇමෙරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට සහ ධනවාදයට පැවැත්මක් නැත.

නමුත් පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන් කෙරීම පුද්ගලයා සමාජයට බැඳ තැබීම හා සසඳන විට එක් අන්තයකි. පිචං බව ප්‍රබුද්ධ බව හා සසඳන විට එක අන්තයකි. එබැවින් ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියේ ලක්‍ෂණ සීමාන්තික ලක්‍ෂණ ලෙස හැඳින්විය හැකිය. සීමාන්තික ලක්‍ෂණ වල ස්ථාවර බව අවමය. මා සිතන ආකාරයට අද ඇමෙරිකානු සමාජය එළඹ ඇත්තේ එහි සංස්කෘතියේ සීමාන්තික අවධියකටය. ඉදිරි වසර පනහ හැට තුල ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය මේ එක් එක් ලක්‍ෂණයේ අනිත් අන්තය කරා ගමන් අරඹනු ඇතැයි මම විශ්වාස කරමි. ඒ අනුව ඇමෙරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයත් ධනවාදයත් ඉදිරියේදී ඔවුන් විසින් වෙනස් කර ගනු ඇත. සිංහළුන් ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය පසු පස යෑම අර්ථ විරහිතය.

Thursday, September 11, 2014

මසුරං කාලය

සාමාන්‍යයෙන් කෙනෙකු කථා කරනවිට ඔහු කියන්නේ කුමක්ද යැයි අප අවබෝධ කරගන්නේ ඔහුගේ කථාව තරමක් දුරට ඇසීමෙන් පසුවය මන්ද බටහිර ගණිතයේ හැරුණු විට අනිත් සියලු කථාවල යම් පරස්පර ඇති බැවිනි. මේක මෙහෙම තමා නමුත් මෙහෙමත් දෙයක් ඇතැයි කියමින් ඊට පරස්පර විරෝධී දෙයක්ද අපි බොහෝවිට අපේ කථාවට එකතු කරන්නෙමු. පරස්පර ඉවත දැමිය නොහැකිය. ඒනිසා වාක්‍යයක් දෙකක් අසා අපිට යමෙකු කියන දෙය ගැන නිසි අවබෝධයක් ලබා ගත නොහැකිය. නමුත් අද රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති විකාශන වල කිසිම ඉවක් බවක් නැතිව වොයිස් කට් කෙරෙයි. කථිකයාට තබා අඩුම තරමින් සංස්කාරකයාටවත් අඟවන්නට අවශ්‍ය දේ මේ වාක්‍ය ඛංඩ වලින් නරඹන්නන්ට අවබෝධ වනවාදැයි සැක සහිතය. නමුත් කරන්නට දෙයක් නැත රූපවාහිනී කාලය මසුරං හා සමානය.

කාලය මසුරං හා සමානය යන කියමන සිංහල සංස්කෘතියේ නිර්මාණයකට වඩා Time is money යන ඉංග්‍රීසි පදයේ සෘජු සිංහල පරිවර්තනයක් යැයි හැඟේ. මෙහි කාලය යැයි හැඳින්වුනද එහි කියවෙන්නේ කාල අන්තරයක් ගැනය. මසුරං හා සමාන කෙරෙන්නේ යම් අවස්ථා දෙකක් අතර තිබිය හැකි කාල අන්තරයකි. මේ කියමනේ සඳහන් වන්නේ වටිනා නිසා ඒ කාල අන්තරයෙන් උපරිම ප්‍රයෝජන ගත යුතු බවයි.

සාමාන්‍යයෙන් කාලයෙන් ප්‍රයෝජන ගන්නටනම් කුමක් හෝ ක්‍රියාකාරකමක යෙදිය යුතුය. සියලු මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් අවසානයේ මනස විසින් මෙහෙයවනු ලබන බැවින් මේ කියමන වචනාර්ථයෙන්ම සැලකුවහොත් අප කල යුත්තේ දී ඇති යම් කාල අන්තරයක් තුල හැකි තරම් මනස ක්‍රියාකරවීමය. නමුත් පෘතග්ජන අපි මනස දිව වීමෙන් බොහෝවිට කරන්නේ අකුසල් රැස් කිරීමය. රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නැරඹීමෙන් අකුසල් රැස් වෙන්නේ නැතැයි කිව හැකිද?

කාලය මසුරං හා සමානයැයි සැලකුවත් නැතත් බටහිර සංස්කෘතියේ බලපෑම නිසා අද අපි කෙටි කාලයක් තුල උපරිම වශයෙන් මනසට නොයෙක් දේ ඇතුලු කර ගනිමින් වින්දනයක් ලැබීමට ඇබ්බැහිවී සිටින්නෙමු. මේ ඇබ්බැහිවීමට විද්‍යුත් මාධ්‍ය විශේෂයෙන්ම අන්තර් ජාලය විශාල බලපෑමක් ඇති කරයි. මේ නිසා ඉදිරි කාලයේදී වොයිස් කට් මෙන් කථා කිරීමටත් ඒවා තේරුම් ගැනීමටත් හැකිවන පරිදි මිනිසා පරිණාමය නොවුනොතින්ය පුදුමය. පසුගිය දිනක අසන්නට ලැබුනේ එක්තරා කැනේඩියානු ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථානයක් මඟින් එහි ප්‍රචාරය කරන ගීත විනාඩි දෙකකට සංස්කරණය කරන්නට යන බවය. බොහෝ අසන්නන් ඊට වඩා වැඩි කාලයක් ගීතයකට අවධානය යොමු කිරීමට කැමති නැතිලු. ගී තැටි මෙන් නොව ගීත වාදනය සඳහා අද අපි භාවිතා කරන ජංගම පරිගණක මෙවලම්ද එක් ගීතයකින් තව ගීතයකට මාරුවීම පහසු කරවයි. මේ ලිපියද තව ටිකකින් නිම කිරීමට සිදුවී ඇත්තේ අන්තර් ජාලයේ සැරිසරන සිංහල පාඨකයින්ට කියවන්ට කාලය නැති බැවිනි.

නමුත් ඇත්තටම ප්‍රශ්ණය කාලය නැතිකමට වඩා කෙටි කාලයක් තුල වෙනස් දේ රාශියක් කිරීමට අප තුල ඇති කෑදරකමය. යම් යම් දේවල් කරන්නට මුලික වන්නේ මනසය. වෙනස් දේ කිරීම යනු මනසින් නව දැනුම් නිර්මාණය කිරීමය. මනස ස්වභාවයෙන්ම එකින් පසු එක දැනුම් නිර්මාණය කරයි. බටහිර සංස්කෘතියෙන් විශේෂයෙන්ම එහි තාක්‍ෂණයෙන් කෙරෙන්නේ කෙටි කාලයක් තුල වැඩි දැනුම් ප්‍රමාණයක් එකින් පසු එක නිර්මාණය කිරීමට අපේ මනස පුරුදු කිරීමය. 

නිවන යනු දැනුම නිර්මාණය නොකිරීම ලෙස සැලකුවහොත් වොයිස් කට් මාධ්‍ය සංස්කෘතියෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ අපි නිවනින් කෙතරම් ඈතට ගොස් සිටීද යන්න නොවේද?

අපි කාලය පිලිබඳව වාස්තවික අර්ථයෙන් කථා කලද ඇත්තටම කාල අන්තරයක් යනු මනසට දැනෙන දෙයක් නොවේ. අපි එය මනසින් නිර්මාණය කරගන්නෙමු. කාලය සෙමින් ගෙවෙයි හෝ ඉක්මණින් ගෙවේ යැයි අපට දැනෙන්නේ මනසින් කෙරෙන නිර්මාණයට අනුවය. අපි මනසින් දැනුම් රාශියක් නිර්මාණය කරන්නට යෙදුනොත් එහිදී කාලය පිළිබඳව මනසට හැඟෙන ආකාරයත් දැනුම් ඊට වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය කරන්නට යෙදුනොත් එහිදී කාලය පිළිබඳව මනසට දැනෙන ආකාරයත් අතර වෙනසක් තිබිය හැකිය. පැහැදිලිවම මනසින් නිර්මාණය කරන්නට යෙදෙන දැනුම් ප්‍රමාණය වැඩි වන්නට වැඩි වන්නට කාලය (මනසට අනුව) ඉක්මණින් ගෙවේ යැයි සිතිය හැකිය. වැඩි වැඩියෙන් දැනුම් නිර්මාණය කිරීම කෙලෙස් රැස් කිරීමක් නම් කෙලෙස් රැස් කරද්දී කාලය (මනසට අනුව) ඉක්මණින් ගෙවේ යැයි කිවහොත් එය නිවැරදිද?

මෙහිදී මට මතක් වන්නේ එක්තරා බටහිර භෞතික විද්‍යා සංකල්පයක් පැහැදිලි කිරීමට ඉදිරිපත් කෙරෙන කෙටි ප්‍රදර්ශණයකි. කැරකැවෙන පුටුවක් මත කෙනෙකු හිඳවා පුටුව කරකවයි. මුලින් ඔහුට අත් දෙක දිග හැර සිටීමට අණ කෙරෙයි. පසුව අත දෙක පපුව මතට හකුලා ගැනීමට අණ කෙරෙයි. මෙහිදී අත් දෙක දිගු හැර සිටියදී සෙමින් කරකැවුනු පුද්ගලයා අත් හකුලා ගන්නවාත් සමඟම ස්වභාවයෙන්ම වේගයෙන් කරකැවෙන්නට ගනී. දැනුම පොදි ගැසීමේදීත් කාලය ඉක්මනින් ගත වෙන්නේ මේ ආකාරයටමද? බටහිර තාක්‍ෂණය ආධාරයෙන් උපරිම වශයෙන් මනසට නොයෙක් දේ ඇතුලු කර ගනිමින් වින්දනයක් ලැබීමට ඇබ්බැහිවී අපටත් කරකැවිල්ල හැදෙයිද?

Monday, September 8, 2014

පීචං සහ ප්‍රබුද්ධ

කලකට ඉහත රජයේ ශෝක දිනවලදී ගුවන් විදුලිය ඔස්සේ දවස පුරා වාදනය වුනේ උතුරු ඉංදීය ශාස්ත්‍රීය සංගීතයයි. පොදුවේ සිංහළුන්ට ඒ වාදන තුල එක්තරා දුක් බර ගතියක් දැනෙන බැවින් එය අවස්ථාවට උචිත යැයි සැලකෙන්නට ඇති. දුක් බර ගතියක් නොවුනත් බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට අඩු තරමින් එහි නිදිමත ගතියක් හෝ දැනෙන බව රහසක් නොවේ. නමුත් එය සිංහළුන්ට දැනෙන ආකාරයක් මිස උතුරු ඉංදියානුවන් ඒ ගැන එසේ සිතතැයි සිතිය නොහැකිය. රස විඳීම සංස්කෘතියට සාපේක්‍ෂ නැතැයි කිව හැකිද? කෙසේ නමුත් ඊනියා නිදහසින් පසු අධ්‍යාපන ක්‍රමය හරහා ප්‍රබුද්ධ බවක් අත්කර දුන්නේ පොදුවේ සිංහළුන් දුක්බර යැයි සලකන මේ උතුරු ඉංදීය ශාස්ත්‍රීය සංගීතයටය.  එකල ඒ සංගීතය ප්‍රබුද්ධ කරවීමට වැඩිපුරම දායක වුනේ එහි ශිල්පීන්ටත් වඩා බටහිර අධ්‍යාපනයෙන් හිස උදුම්මාගත් නමුත් හීන මානයෙන් පෙළුණ විශ්ව විද්‍යාල උපාධිදාරීන්ය. ප්‍රතිභාපූර්ණ සංගීතඥයෙකුවූ පණ්ඩිත් අමරදේව මහතා ඉටු කලේ මේ උගතුන්ගේ සංගීත හීන මානය සංහිඳවීම යැයි කිව හැකිය.

නමුත් රටේ බහුතරයකට නිදිමත සංගීතය නිදිමත සංගීතයක් හැටියට දකින්නට අධ්‍යාපනයෙන් ලබාදුන් කුහක කමක් නොතිබිනි. ඔවුන් ස්වභාවයෙන්ම තෝරාගත් සංගීතය නියෝජනය කලේ එච් ආර් ජෝතිපාල මහතා වැන්නවුන්ය. සාපේක්‍ෂ වශයෙන් ජෝතිපාල මහතාගේ සිංදුවල නිදිමත ගතියක් නොතිබිනි. ගයන ගමන් නටන ගතිය සිංහළුන්ට අකැප නොවේ. නමුත් එකල උගතුන් විසින් ජෝතිපාල මහතා නියෝජනය කල සංගීත රුචිකත්වය පීචං ලෙස හැඳින්වූහ. පීචං සංගීතය ප්‍රබුද්ධ සංගීතයට ප්‍රතිපක්‍ෂය. නමුත් පීචං බව හෝ ප්‍රබුද්ධ බව හෝ හුදෙක් සංගීත ආරක් පිළිබඳ වර්ග කිරීමකට වඩා සංගීත රුචිකත්වයක් පිළිබඳ වර්ග කිරීමක් විය. වැදගත් වන්නේ රුචිකත්වයට පදනම් වෙන සංස්කෘතිකමය වෙනසය. ඒ වෙනස අතීතයේ මෙරට යක්‍ෂ ගොත්‍රිකයින් සහ බමුණන් අතරවූ සංස්කෘතික වෙනස හා සමාන්තර යැයි සිතිය හැකිය.

පීචං-ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘති වෙනස දේශපාලනයේද ඇත. පොදුවේ ගත්විට ඊනියා නිදහස ලැබුණු අවධියේ මෙරට දේශපාලනය ප්‍රබුද්ධ විය. ඩී.  එස් සේනානයක මහතා එය පීචං කිරීමට යම් දායකත්වයක් ලබා දුන්නැයි සිතිය හැකි වුනද කැපී පෙනන ලෙස එය ඉටු කලේ ජේ ආර් ජයවර්ධන මහතාය. ඒ මහතා සංස්කෘතියෙන් එංගලන්තයට වඩා ඇමෙරිකාවට ගැතිවීම ඊට හේතුවක් විය හැකිය. ආර් ප්‍රේමදාස මහතා පීචං සංස්කෘතිය නියෝජනය කලද ඒ මහතා මෙරට දේශපාලන සංස්කෘතියේ එතරම් වෙනසක් කලේ යැයි කිව නොහැකිය. චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක සහ රනිල් වික්‍රමසිංහ යන දෙපලම දේශපාලනය නැවතත් ප්‍රබුද්ධ කිරීමට උත්සාහ ගත්තද එය සාර්ථක නොවිනි. ඊට ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස දැක්විය හැක්කේ ප්‍රාදේශීය සහ පළාත් සභාවල දේශපාලනය පීචං වී ඇති බැවිනි.

මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතා විසින් ඉටු කල වැදගත්ම සංස්කෘතික කාර්ය භාරය නම් මෙරට දේශපාලනයේ මුලත් මැදත් අගත් පීචං සංස්කෘතියට අවශෝෂණය කර දීමය. බමුණන් කෙතරම් ක්‍රමණ්ත්‍රනය කලද මෙරට දේශපාලනය යලි ප්‍රබුද්ධ කරවීමට බහුතරයක් සිංහළුන් ඉඩ දේ යැයි සිතිය නොහැකිය. යන යකා යන්නේ කොරහත් බිඳගෙනය.

පීචං සංස්කෘතිය විසින් මෙරට රාජ්‍ය පරිපාලනය අත් පත් කරගෙන සිටියද ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතියට, එනම් බමුණන්ට, අධ්‍යාපනය හරහා ලැබෙන විශාල දේශපාලන බලයක් තවමත් ඇත. ඒ නිසා පීචං-ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතික අරගලය තව කාලයක් තිස්සේ කෙරෙනු ඇත. එහිදී ජාතික ව්‍යාපාරය පෙනී සිටිය යූත්තේ පීචං සංස්කෘතිය වෙනුවෙනි. බමුණන් පලවා හැර අවැසි බටහිර සංස්කෘතිකාංග හැකි පරිදි අවශෝෂණය කර ගනිමින් පීචං සංස්කෘතියට දේශපාලන බලය හිමි කරදීම ජාතික ව්‍යාපාරයේ කාර්ය භාරයයි.

ලංකාවේ ඒ සංස්කෘති හා සමාන නොවුනද පීචං සහ ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘති ඇමෙරිකාවේද දකින්නට ඇත. ඇමෙරිකාව ප්‍රබුද්ධ යැයි සලකන්නේ යුරෝපීය විශේෂයෙන්ම ඉංග්‍රීසි සංස්කෘතියෙන් ලබාගත් ශාස්ත්‍රීය සංගීතය, සාහිත්‍යය (උදා: ශේක්ස්පියර්) , කෑම බීම (උදා: වයින්) ආදියය. නමුත් ඇමෙරිකාවේ ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතිය පීචංය(අවැදගත් යන අර්ථයෙන්). එනම් ලංකාව හා සසඳනවිට ඇමෙරිකානු ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතියට සැලකිය යුතු දේශපාලන බලයක් නැත. ඇමෙරිකානු රාජ්‍ය ගොඩනැඟුවේ යුරෝපීය සරණාගතයින්වීම ඊට හේතුවක් විය හැකිය. 

ඇමෙරිකානුවෝ ලංකාවේ උගතුන් තරම් ඉංග්‍රීසි රජ පවුලට භය පක්‍ෂපාතකම් දක්වන්නේ නැත. කළු ජාතිකයින්ගේ නිර්මාණයක් වන ජෑස් සංගීතයට එරට පිලිගැනීමක් ඇත්තේ පීචං සංස්කෘතිය විසින් ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතිය දේශපාලනිකව පරාජය කිරීමට හැකිවීම නිසාය. ප්‍රබුද්ධයෙකු වූ ඔබාමාට පළමු ජනාධිපතිවරණ සටනේ මැද හරියේදී පමණ පීචමෙකු වන්නට සිදුවූයේ එසේ නොවී දිනිය නොහැකි බව අවබෝධවුනු නිසාය.

අද ලෝකය ඇමෙරිකානු සංස්කෘතිය ලෙස හඳුනා ගන්නේ එහි පීචං සංස්කෘතියයි. බමුණු කුලය සතේකට ගණන් නොගැනීම එහි ලක්‍ෂණයකි. කෙසේ වෙතත් ඇමෙරිකාවට එහි පීචං සංස්කෘතිය අන් සංස්කෘතීන් මත පැටවීමට හැකිවීමෙන් එක හොඳක් සිදුවී ඇත. එනම් ඒ හරහා ලංකාවේ පීචං සංස්කෘතියටද යම් ශක්තියක් ලැබීමය. ඊනියා නිදහස ලැබූ අවධියේ සිට මෙරට බලවත්ව තිබුනු ප්‍රබුද්ධ සංස්කෘතියට යම් තරමකට පහර ගැසීමට ලංකාවේ පීචං සංස්කෘතියට හැකීවී ඇත්තේ ඒ නිසා යැයි මම සිතමි. නමුත් වරදද එය ඇමෙරිකානු පීචං සංස්කෘතියේ පිහිටෙන් සිදුවීමය.

Friday, September 5, 2014

තනි මිනිස්සු

රංචුවෙන් මිදුනු තනි අලියා දරුණු බව අපි අසා ඇත්තෙමු. තනිවුනු ඇතැම් මිනිසුන්ද එසේ දරුණු විය හැකිය. නමුත් රංචු ගැසී සිටින තනි මිනිස්සු ඊටත් වඩා දරුණු විය හැකිය. තනිවීම යැයි මෙහි ගැනෙන්නේ හුදකලාව ජීවත්වීමම නොව පුද්ගලයාට සමාජයෙන් තොරව පැවැත්මක් ඇත යන ආකල්පය මත පදනම්ව ජීවත්වීමය. එය සමාජ සම්මුතියකි. සංස්කෘතියෙන් ලැබෙන්නෙකි. නමුත් මිනිසුන්ට තනියෙන් ජීවත් විය නොහැකිය. ඒ නිසා තනි කෙරුනු මිනිස්සුද විවිධ අවශ්‍යතාවන් උදෙසා රංචු ගැසෙති. තනි-මිනිස් රංචුවක් යනු සමාජයෙන් වෙන් කෙරුනු පුද්ගලයින්ගේ එකතුවකි. ඔවුන්තුල රංචුවට ඇති බැඳීමට පදනම තමන්ගේ පුද්ගලික පැවැත්මය.

සමාජයත් සමඟ බැඳී ජීවත්වන මිනිසුන්ගෙන් සැදි සමාජත් තනි-මිනිස් සමාජත් වෙනස් වන්නේ සංස්කෘතියෙන් පමණක් නොවේ. ඒ සමාජ අතර වැදගත් දේශපාලන සහ ආර්ථික වෙනස්කම්ද ඇත. ඒ වෙනස්කම් හඳුනා ගැනීමට නම් තනි කෙරුනු මිනිස්සු සෙසු සමාජයත් සමඟ සම්බන්ධකම් පවත්වන්නේ කෙසේද යැයි විමසා බැලිය යුතුය. මා දකින ආකාරයට සමාජයත් සමඟ බැඳී ජීවත්වන මිනිස් රංචු සම්බෝලයක් ලෙස සැලකුවහොත් තනි-මිනිස් රංචු සලාද ලෙස සැලකිය හැකිය. බටහිර කෑමක් වන සලාදයේ විවිධ කොල ජාති එකට එක් කෙරෙන්නේ රස කාරක දියර මඟිනි. ඒ අනුව සම්බෝලයට සාපේක්‍ෂව සලාදයේ එකතුවීමට බලපාන්නේ බාහිර සාධකයකි. ජංගම දුරකතන සහ අන්තර් ජාලයද මේ ආකාරයටම මිනිස් රංචු නිර්මාණය කරන බාහිර බලවේ. ඒ අනුව හැදෙන රංචුද බොහෝවිට තනි-මිනිස් රංචුය.

අනිකුත් සංස්කෘතීන්ට සාපේක්‍ෂව යුදෙව් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතියේ සමාජ පොදුවේ තනි-මිනිස් රංචු ලෙස හැඳින්විය හැකිය. බටහිර සමාජ විද්‍යාඥයෝ පුද්ගලයෙකු අවට සමාජය වළලු තුනකට බෙදති. ඇතුලතම වළල්ලේ සිටින්නේ සිය පවුලය. ඊට පිටින් ඇති දෙවැනි වළල්ලේ සිටින්නේ අසල්වාසීන්ය. ඊටත් පිටින් ඇති තුන්වෙනි වළල්ලේ සිටින්නේ ඔහු විවිධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා එකතුවෙන පිරිස්ය (උදාඃ ක්‍රීඩා සමාජ, සහ අනිකුත් සමාජ සංවිධාන ආදිය). බටහිර සමාජ විද්‍යාඥයින්ට අනුව බටහිරුන් පසුගිය දශක ගණනාවක් තිස්සේ ක්‍රමයෙන් දෙවෙනි වළල්ලේ සම්බන්ධකම් පහත හෙලමින් පළමු සහ තුන්වෙනි වළල්ලේ සම්බන්ධකම් වලට වැඩි වැදගත් කමක් ලබා දෙමින් සිටිති. බටහිර විද්‍යාඥයෝ ඊට හේතු වශයෙන් විවිධ ආර්ථික සාධක පෙන්වා දෙන නමුත් මා දකින ආකාරයට ඊට බලපාන ප්‍රධානම හේතුව බටහිර සමාජ වඩ වඩාත් තනි-මිනිස් රංචු බවට පෙරලීමය.

සමාජයෙන් තනි කෙරුනු මිනිසාට වෙන කිසිවකටත් වඩා වැදගත් වන්නේ තම පැවැත්මය. ඔහුගේ ඊනියා පැවැත්ම පදනම් වන්නේ මමත්වය මතය. මමත්වය වැඩි වන්නේ දැඩිව අල්ලා ගැනීම මතය. දැඩිව අල්ලා ගත හැක්කේ එසේ අල්ලා ගැනීමට කැමතිවන උදවියය. ඒ නිසා ඔහුට වැඩියෙන්ම වැදගත් වන්නේ තම අඹු දරුවන්ය. ඒ පළමු වළල්ලය. ඊළඟට ඔහුට වැදගත් වන්නේ ඔහු සමාජිකත්වය දරන යම් සමාජ සංවිධානයකි. ඔහු මෙන්ම එහි සිටින අන් අයද එහි එකතුවී සිටින්නේ යම් එක් නිශ්චිත පොදු අවශ්‍යතාවකටය. ඒ නිසා ඔවුහු කැමැත්තෙන්ම එකිනෙකා අල්ලා ගනිති. ඒ තුන්වෙනි වළල්ලය. නමුත් දෙවෙනි වළල්ලේ සිටින අසල්වැසියෝ ඔහුට එතරම් සමාන කමක් නොදක්වති. ඒ අසල්වැසියන්ටද වැදගත් ඔවුනොවුන්ගේ පළමු සහ තෙවැනි වළලු බැවින් අසල්වැසියන් අතර අල්ලා ගැනීමකට ඉඩක් නැත. දෙවනි වළල්ලට වැදගත් කමක් නොලැබෙන්නේ ඒ නිසාය.

බටහිර මිනිසුන්ට වැදගත් පවුල හෝ එසේ තදින් අල්ලා ගත හැකි මිනිසුන්ගෙන් සැදි කිසියම් රංචුවක් පමණි. ඒ රංචු ගැසීමට පදනම මමත්වයය. බටහිර සමාජ මෙසේ වී ඇත්තේ මිනිසුන් සමාජයෙන් වෙන් කිරීම නිසාය. අපිදු ඉතා සීඝ්‍රයෙන් තනි-මිනිස් සමාජයක් බවට පත්වෙමින් හිඳින්නෙමු. විශේෂයෙන් නාගරිකව ජීවත්වන උගත් මධ්‍යම පංතිකයෝ මේ ආකාරයට රංචු ගැසෙමින් සිටිති. මීට පරම්පරා කිහිපයකට උඩදී ජීවත්වුනු මිනිසුන්ට සාපේක්‍ෂව අද ඔවුන් තම අසල්වැසියන් සමඟ සම්බන්ධකම් පවත්වන්නේ අතේ දුරිනි. නමුත් ඔවුහු වඩ වඩාත් තම අඹු දරුවන්ට බැඳී සිටිති.

නමුත් අද මධ්‍යම පංතික දෙමව්පියෝ තම දරුවන් හා බැඳෙන්නේ මීට ඉහත පරම්පරාවල දෙමව්පියන් බැඳුනු ආකාරයටම නොවේ. බොහෝ දෙනා මීට එකඟ නොවීමට ඉඩ ඇති වුනද මා සිතන ආකාරයට අද අපට දරුවන් හා ඇති බැඳීම අපේ මමත්වය ඉහ වහා යෑම මත නැත්නම් කෑදරකම පදනම්ව ඇතිවූවකි. එය දරුවන්ටවත් දෙමව්පියන්ටවත් එතරම් වැඩදායි නොවේ. බටහිරුන්ටද තම දරුවන් කෙරෙහි ඇත්තේ එවැනි බැඳීමකි. කුඩා දරුවන්ගේ පරිභෝජනය සඳහා කැප වුනු ඩොලර බිලියන ගණනක වෙළඳ පොලක් ඇමරිකාවේ නිර්මාණය වී ඇත්තේ දරුවන්ගේ අවශ්‍යතාව සඳහාවත් ඔවුන්ගේ ආර්ථික හැකියාව නිසාවත් නොව දෙමව්පියන්ගේ අවශ්‍යතාව අනුව බව පැහැදිලිය. මෙහි ඇත්තේ දරු පෙම යැයි මතු පිටින් පෙනුනද යටින් ඇත්තේ මමත්වය මත පදනම්වුනු දරුවන් පිළිබඳ කෑදරකමක් පමණි. බටහිරුන් තරමටම නොවුනද අපද වඩ වඩා මමත්වය මත පදනම්ව දරුවන්ට ඇලෙමින් සිටින්නෙමු. අද රටේ පවතින අධ්‍යාපන අර්බුදයට එක් හේතුවක් එයය.

අවාසනාවකට අපි බොහෝ දෙනෙකුට පුද්ගලයා සමාජයෙන් වෙන් කිරීම ගැන ප්‍රත්‍යක්‍ෂ අවබෝධයක් නැත. සාමාන්‍යයෙන් අපි වෙන්වීම දකින්නේ ආත්මාර්ථකාමී වීමක් ලෙසටය. ආත්මාර්ථකාමී බව වෙන්වීමේ ප්‍රතිඵලයක් විය හැකි වුනද වෙන්වීම ආත්මාර්ථකාමී වීමම නොවේ. වෙන්කෙරීමේදී පුද්ගලයාත් සමාජයත් අතර ඇති චක්‍රීය සම්බන්ධය බිඳ දැමීමක් සිදුවේ. එසේ වෙන් කරන ලද මිනිසුන්ගෙන් සැදි තනි-මිනිස් රංචු ආර්ථිකව සමාජීයව හා දේශපාලනිකව හැසිරෙන්නේ සමාජය සමඟ බැඳුනු මිනිසුන් හැසිරෙන ආකාරයට හාත්පසින්ම වෙනස් ආකාරයටය.

බටහිර ආර්ථික රටාව සමපාත වන්නේ තනි-මිනිස් සමාජයකට පමණි. අද ජීවත්වන වැඩිහිටියන් වශයෙන් අපි තීරණය කල යුත්තේ අපි තනි-මිනිස් සමාජයක් බවට පත්වෙමින් බටහිර ආර්ථිකය ක්‍රමයටම හැඩ ගැසෙනවාද නැද්ද යන්නය. 2009 දරුවන්ට විකල්පයක් ඉතිරි නොවෙනු ඇත.

Monday, September 1, 2014

Cricket & Religious Faith



Dr. Carlo Fonseka, writing to the Sunday Island on the 30th of August, hypothesizes that “religion can be rationally understood as the expression of tribalism which evolved because it has survival value for the tribe.” To prove his hypothesis he points to the recently concluded test match between Sri Lanka and Pakistan where Sri Lanka had to score rapidly to beat the impending rain on the final day. He argues that the fact that Angelo Mathews prayed to the God he believes in to delay the rain and the fact that the rain actually did not come until the final run was scored enabling Sri Lanka to win the match shows that his hypothesis is true.

Whether he proves them or not Dr. Fonseka’s stories are published in national news papers therefore a value must be attributed to them. What Dr. Fonseka seems to say is that even though the beliefs embedded in religions do not make any sense or have any value, religions as institutions make sense because it has survival value for the tribe (and occasionally helps them win cricket matches). 

Sure, religious faith can be used to whip up team spirit but there was no reason for that in this cricket match nor would it have helped. What actually helped Sri Lanka was that rain was delayed. So if religion had anything to do with it, then it must be acknowledged that it was Mathews' God who helped Sri Lanka and not just Mathews’ religious faith. Therefore Dr. Fonseka errs when he uses this particular example as a proof of his hypothesis. Religion by itself wouldn’t have been of any value in this particular case without the God that actually delivered the goods. 

We will have to wait until Dr. Fonseka comes up with proper biological evidence relating faith and the survivability of man; that is after he sort out the relation between Katharagama deviyo and gini pageema.

But can religions be rational as Dr. Fonseka thinks if the beliefs are thought to be irrational? At least in the case of this particular cricket match, the answer is no. There was another event that happened in the village of Polpithigama during the same time where prayers to the Gale Bandara deviyo by the villagers were answered bringing in rain. Here too the faith alone would not have been beneficial to the “tribe” if Gale Bandara deviyo was irrational. 

As a believer of Budu dahama, I think all man made concepts and theories including religions and sciences are cyclically related to man’s existence, meaning concepts are there because man exist and man exist because concepts are there. In this sense a religion is neither rational nor irrational just as science is not.